Prezydent RP podpisał 21 sierpnia 2025 r. dwie ustawy nowelizujące kluczowe przepisy dotyczące zamówień publicznych. Zmiany wprowadzają istotne ograniczenia dla wykonawców z państw trzecich oraz podwyższają progi kwotowe stosowania PZP. Nowe regulacje wymagają przygotowania się zamawiających do ich implementacji.
Ograniczenia dla wykonawców z państw trzecich
Pierwsza z ustaw – z dnia 9 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz ustawy o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi – wprowadza fundamentalne zmiany w dostępie wykonawców z państw trzecich do polskiego rynku zamówień publicznych w związku z wyrokiem TSUE w tzw. sprawie Kolin (C-652/22).
Zasada równego traktowania tylko dla wybranych państw
Nowe przepisy wprowadzają art. 16a do ustawy PZP, który gwarantuje równe traktowanie jedynie wykonawcom pochodzącym z państw będących stronami Porozumienia Światowej Organizacji Handlu w sprawie zamówień rządowych lub innych umów międzynarodowych gwarantujących na zasadzie wzajemności dostęp do rynku zamówień publicznych, których stroną jest Unia Europejska.
Fakultatywny udział wykonawców z państw trzecich
Art. 16b ustawy PZP przyznaje zamawiającym prawo do samodzielnego decydowania o dopuszczeniu do postępowania wykonawców z państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych. Zamawiający może określić w dokumentach zamówienia, między innymi, że o udzielenie zamówienia mogą ubiegać się również tacy wykonawcy lub że mogą działać wspólnie z wykonawcami z państw członkowskich UE.
Możliwość różnicowania warunków
Ustawa umożliwia zamawiającym określenie warunków zamówienia mniej korzystnych dla wykonawców z państw trzecich niż dla wykonawców z państw członkowskich UE lub państw objętych umowami międzynarodowymi.
Ograniczenie środków ochrony prawnej
Istotną zmianą jest również pozbawienie wykonawców z państw trzecich niebędących stronami umów międzynarodowych dostępu do środków ochrony prawnej przewidzianych w ustawie PZP oraz ustawie o umowie koncesji.
Podwyższenie progów kwotowych
Druga ustawa – z dnia 25 lipca 2025 r. o zmianie ustawy – Prawo zamówień publicznych oraz niektórych innych ustaw – podwyższa próg stosowania ustawy PZP ze 130 000 zł na 170 000 zł.
Podwyższenie progu wynika ze znacznych zmian cen towarów i usług w ostatnich latach oraz wzrostu kosztów realizacji robót budowlanych, dostaw i usług. Nowy próg został wypracowany we współpracy Prezesa Urzędu Zamówień Publicznych z Prezesem Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie analizy wskaźników zmiany cen w okresie 2021-2025.
Rozszerzona analiza potrzeb i wymagań
Ustawa oprócz podwyższonych progów wprowadza także obowiązek badania przez zamawiającego wpływu planowanego zamówienia na konkurencyjność w ramach analizy potrzeb i wymagań. W przypadku konkurencyjnych trybów udzielania zamówień zamawiający będzie musiał wskazać, jak planuje ukształtować warunki zamówienia w celu podniesienia konkurencyjności postępowania.
Terminy wejścia w życie i przepisy przejściowe
Ustawa dotycząca wykonawców z państw trzecich wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Ustaw. Ustawa podwyższająca progi kwotowe wejdzie w życie z dniem 1 stycznia 2026 r.
Podsumowanie
Wprowadzone zmiany znacząco wpłyną na funkcjonowanie rynku zamówień publicznych w Polsce. Zamawiający zyskają większą swobodę w kształtowaniu warunków udziału wykonawców z państw trzecich, co może przyczynić się do wzmocnienia pozycji polskich przedsiębiorców. Jednocześnie podwyższenie progów kwotowych zmniejszy liczbę zamówień objętych rygorami ustawy PZP.
Organizacje publiczne powinny przygotować się do implementacji nowych przepisów, w tym zaktualizować swoje procedury wewnętrzne i szablony dokumentów zamówienia.
Autorzy:
