Komisja Europejska komunikatem z dnia 5 stycznia 2026 r. (C/2026/196) zmieniła Wytyczne w sprawie niektórych środków pomocy państwa w kontekście systemu handlu przydziałami emisji gazów cieplarnianych po 2021 r.
Zmiana ta ma kluczowe znaczenie dla przedsiębiorstw – znacząco rozszerza bowiem katalog sektorów, które mogą ubiegać się o rekompensaty kosztów pośrednich emisji CO₂ wliczonych w cenę energii elektrycznej. W praktyce oznacza to, że Polska powinna w najbliższym czasie znowelizować ustawę z dnia 19 lipca 2019 r. o systemie rekompensat dla sektorów i podsektorów energochłonnych, aby dostosować krajowy program pomocy do zmienionych wytycznych unijnych. Komisja wyznaczyła na to termin do 30 czerwca 2026 r.
Co jednak istotne – komunikat Komisji pozwala na ubieganie się o rekompensaty już za koszty poniesione od 1 stycznia 2025 r., więc wnioski o rekompensatę potencjalnie będzie można składać już w tym roku za rok 2025 – zatem jeżeli Polska zdecyduje się na taką regulację, a ustawodawca zaimplementuje zmianę w najbliższym czasie, zainteresowani przedsiębiorcy będą mieli niewiele czasu na przygotowanie - w Polsce wnioski o rekompensaty składa się do 31 marca za rok poprzedni.
22 nowe sektory uprawnione do rekompensat
Zmieniony załącznik I do Wytycznych dzieli sektory kwalifikujące się do pomocy na dwie grupy.
Tabela 1 obejmuje branże dotychczas uprawnione (m.in. produkcja aluminium, stali, papieru), dla których intensywność pomocy wzrosła do 80% kosztów emisji pośrednich.
Kluczowa jest natomiast nowa Tabela 2, która wprowadza 22 sektory i podsektory uprawnione do pomocy z intensywnością do 75%. Komisja uzasadnia to tym, że stały wzrost cen energii elektrycznej od 2020 r. wywarł głęboki wpływ na kolejne energochłonne sektory, zwiększając w nich ryzyko ucieczki emisji.
Pełna lista nowo kwalifikujących się sektorów i podsektorów obejmuje, według komunikatu Komisji (kody NACE):
Chemia, tworzywa sztuczne, nawozy:
- 20.12 – Produkcja barwników i pigmentów
- 20.14 – Produkcja pozostałych podstawowych chemikaliów organicznych
- 20.15 – Produkcja nawozów i związków azotowych
- 20.16 – Produkcja tworzyw sztucznych w formach podstawowych
- 20.17 – Produkcja kauczuku syntetycznego w formach podstawowych
- 20.60 – Produkcja włókien chemicznych
- 20.59.56.70 – Mieszane alkilobenzeny i mieszane alkilonaftaleny, z wyłączeniem objętych HS 2707 lub 2902 (podsektor kodu 20.59)
Szkło, ceramika, materiały mineralne:
- 23.11 – Produkcja szkła płaskiego
- 23.13 – Produkcja szkła gospodarczego
- 23.14 – Produkcja włókien szklanych
- 23.31 – Produkcja ceramicznych kafli i płytek
- 23.99.19.10 – Wełna żużlowa, wełna skalna i podobne wełny mineralne (z wyłączeniem wełny szklanej), włącznie z ich mieszaninami, luzem, w arkuszach lub w belach (podsektor kodu 23.99)
Tekstylia:
- 13.10 – Przygotowanie i przędzenie włókien tekstylnych
- 13.95 – Produkcja włóknin i wyrobów z włóknin
Metale:
- 24.31 – Produkcja prętów ciągnionych na zimno
- 24.34 – Produkcja drutu
Baterie i akumulatory:
- 27.20 – Produkcja baterii i akumulatorów
Przemysł spożywczy:
- 10.41 – Produkcja olejów i pozostałych tłuszczów płynnych
- 11.06 – Produkcja słodu
Przemysł drzewny:
- 16.21 – Produkcja arkuszy fornirowych i płyt drewnopochodnych
Górnictwo:
- 07.10 – Górnictwo rud żelaza
- 07.29 – Górnictwo pozostałych rud metali nieżelaznych
To bardzo szeroki przekrój przemysłu – od branży chemicznej i szklarskiej, przez ceramikę i tekstylia, aż po producentów baterii czy słodownie.
Rekompensaty za 2025 rok – już teraz warto się przygotować
Komunikat Komisji jednoznacznie stanowi, że w przypadku kosztów poniesionych od dnia 1 stycznia 2025 r. państwa członkowskie mogą powołać się na zmieniony załącznik I. Innymi słowy, przedsiębiorstwa z nowych sektorów nie muszą czekać na kolejny rok rozliczeniowy – mogą potencjalnie ubiegać się o zwrot kosztów emisji pośrednich poniesionych już w 2025 r., jeżeli Polska zdecyduje się na wprowadzenie takiego uregulowania w odniesieniu do tego roku.
Komisja wyznaczyła państwom członkowskim termin na dostosowanie krajowych programów pomocy do nowej regulacji nie później niż do 30 czerwca 2026 r. Biorąc pod uwagę tryb prac legislacyjnych w Polsce, realny czas na przygotowanie i uchwalenie nowelizacji ustawy o systemie rekompensat jest bardzo ograniczony. Dla przedsiębiorców oznacza to, że przygotowania do złożenia wniosków powinny rozpocząć się już teraz – zanim znowelizowane przepisy krajowe wejdą w życie. W szczególności jeżeli ustawodawca zdecyduje się na wprowadzenie uprawnienia dla przedsiębiorców w odniesieniu do roku 2025 przy zastosowaniu aktualnie obowiązującego terminu składania wniosków tj. do końca marca.
Na co zwrócić uwagę już dziś?
Dla firm z nowo kwalifikujących się sektorów kluczowe jest przede wszystkim monitorowanie prac legislacyjnych – nowelizacja polskiej ustawy o systemie rekompensat będzie przesądzać o szczegółowych zasadach i terminach składania wniosków na gruncie prawa krajowego. Nie wiadomo na tą chwilę w jakim kształcie zmiany zostaną uchwalone - należy jednak zakładać, że nowelizacja obejmie wszystkie nowe sektory.
W oczekiwaniu na przygotowanie nowego projektu ustawy, przedsiębiorcy mogą rozpocząć:
- Weryfikację kodu NACE/PKD – czy profil działalności przedsiębiorstwa odpowiada sektorom wskazanym w nowej tabeli określonej w Wytycznych;
- Gromadzenie danych o kosztach energii za 2025 r. – rekompensaty mogą objąć koszty już od 1 stycznia 2025 r., dlatego warto zadbać o kompletną dokumentację zużycia i kosztów energii elektrycznej;
- Przegląd wymogów warunkowości – już aktualne brzmienie ustawy o rekompensatach przewiduje obowiązki dla beneficjentów, m.in. w zakresie audytów energetycznych i inwestycji w dekarbonizację lub aktywa wspierające system elektroenergetyczny.
Czas działa na niekorzyść
Rozszerzenie listy sektorów kwalifikujących się do rekompensat za energię elektryczną to realna szansa na odzyskanie znacznej części kosztów energii elektrycznej przez przedsiębiorstwa, które dotychczas nie miały takiej możliwości. Rekompensata może sięgać 75% kosztów emisji pośrednich, więc można zyskać bardzo dużo.
Nowa ustawa może wejść w życie niedługo przed terminem składania wniosków, więc przedsiębiorstwa, które nie rozpoczną przygotowań odpowiednio wcześnie, mogą nie zdążyć z zebraniem niezbędnej dokumentacji i spełnieniem wymogów formalnych.
Jeżeli Państwa firma działa w jednym z nowo kwalifikujących się sektorów, zachęcamy do kontaktu z zespołem PwC Legal. Pomożemy zweryfikować kwalifikowalność, przygotować organizację do procesu aplikacyjnego i na bieżąco monitorować postępy prac legislacyjnych nad nowelizacją ustawy.
Autorzy:
