W dniu 17 listopada na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano nową wersję projektu ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz ustawy o KAS (UDER110), mającej na celu wprowadzenie do polskiego porządku podatkowego ugody podatkowej. W stosunku do poprzedniej wersji projektu, o której pisaliśmy w poprzednim artykule, projekt został istotnie zmieniony.
Ugoda nie tylko w sprawie zaległości
Jedną z najważniejszych zmian jest odejście od założenia, że ugoda ma dotyczyć przede wszystkim ułatwień w spłacie już powstałej zaległości podatkowej. W nowej wersji ugoda podatkowa ma służyć konsensualnemu zakończeniu sprawy dotyczącej prawidłowego wymiaru podatku lub innych kwot podlegających określeniu w drodze decyzji wymiarowych.
Oznacza to, że ugoda może dotyczyć ustalenia prawidłowej wysokości zobowiązania podatkowego lub innych kwot podlegających określeniu w decyzjach wskazanych w projekcie.
Projektodawcy usunęli również sztywne ograniczenie, które pierwotnie przewidywało możliwość zawarcia ugody wyłącznie w odniesieniu do podatków stanowiących w całości dochód budżetu państwa (wyłączono jedynie opłaty i inne niepodatkowe należności budżetowe).
Kiedy i na jakim etapie można złożyć wniosek?
Postępowanie w sprawie zawarcia ugody będzie wszczynane wyłącznie na wniosek podatnika (z projektu wykreślono możliwość zawierania ugód przez płatników). W nowym projekcie precyzyjnie zakreślono ramy czasowe – wniosek można złożyć wyłącznie w toku i w przedmiocie prowadzonych już procedur weryfikacyjnych:
- czynności sprawdzających (o których podatnik został formalnie zawiadomiony),
- kontroli podatkowej,
- kontroli celno-skarbowej,
- postępowania podatkowego w I instancji – nie później jednak niż do dnia upływu 7-dniowego terminu wyznaczonego na zapoznanie się i wypowiedzenie w sprawie materiału dowodowego.
Złożenie wniosku o ugodę będzie skutkować obligatoryjnym zawieszeniem postępowania podatkowego do czasu zakończenia procedury ugodowej, co ma zabezpieczać stronę przed wydaniem decyzji w trakcie trwania rozmów.
Koniec negocjowania rat i terminów płatności
Istotną zmianą jest rezygnacja z możliwości negocjowania w ramach ugody sposobu spłaty zaległości. Kwietniowy projekt pozwalał uzgodnić odroczenie płatności lub jej rozłożenie na raty. W nowej wersji rozwiązania te usunięto. Jeżeli jednak w wyniku ugody powstanie zaległość wynikająca z deklaracji lub korekty sporządzonej przez organ podatkowy, termin jej zapłaty wraz z odsetkami będzie wynosił miesiąc od dnia zawarcia ugody.
Zmodyfikowano również preferencje odsetkowe. Obecny projekt przewiduje zasadniczo 50% stawki podstawowej za okres od złożenia wniosku do zawarcia ugody oraz wyłączenie odsetek od dnia następującego po dniu zawarcia ugody podatkowej.
Nowe rozwiązanie: porozumienie w sprawie ustaleń faktycznych
Całkowicie nowym rozwiązaniem jest porozumienie w sprawie ustaleń faktycznych. Organ i strona będą mogli uzgodnić określone okoliczności faktyczne, jeżeli ich wyjaśnienie byłoby nadmiernie utrudnione lub wymagałoby niewspółmiernego nakładu środków. Uzgodnione okoliczności będą uznawane za udowodnione, z możliwością przeprowadzenia przeciwdowodu.
Procedura ma być prostsza
W porównaniu z kwietniowym projektem uproszczono i odformalizowano procedurę zawierania ugody. Zrezygnowano m.in. z części szczegółowo uregulowanych etapów uzgodnień oraz szczególnej zasady prowadzenia komunikacji wyłącznie przez e-Urząd Skarbowy.
Zmieniają się również zasady dotyczące deklaracji. Jeżeli podatnik nie złożył deklaracji albo ustalenia ugody wskazują na inną prawidłową wysokość rozliczenia, deklarację lub jej korektę sporządzi organ podatkowy i dołączy ją do projektu ugody. W poprzedniej wersji obowiązek ten spoczywał na podatniku.
Zmieniono także skutki braku terminowej zapłaty. Nie będzie ona powodowała automatycznego wygaśnięcia ugody, jak zakładała poprzednia wersja. Podatnik utraci jednak związane z ugodą preferencje odsetkowe i ochronę karnoskarbową.
Zmiany w przesłankach odmowy i wyłączeniach
W nowej wersji resort finansów wycofał się z najbardziej krytykowanych barier wejścia:
- Usunięto warunek „korzyści finansowych dla Skarbu Państwa”: W wersji kwietniowej organ musiał każdorazowo udowadniać, że ugoda przyniesie państwu większe korzyści finansowe niż tradycyjne procedury poboru. Zapis ten w całości wykreślono.
- Złagodzenie wyłączenia GAAR: Okres, w którym zawarcie ugody jest wyłączone po doręczeniu ostatecznej decyzji wydanej z zastosowaniem klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania lub środków ograniczających umowne korzyści, skrócono z 10 do 5 lat.
- Możliwość ponownego wniosku: Wprost przewidziano, że w przypadku pojawienia się nowych, istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych podatnik może złożyć wniosek o ugodę ponownie.
- Pozostałe wyłączenia punktowe: Ugoda nadal nie będzie dostępna m.in. w sprawach dotyczących tzw. pustych faktur, a także w przypadkach związanych z niektórymi postępowaniami karnymi skarbowymi, przestępstwami fakturowymi oraz zorganizowaną przestępczością.
- W przepisach przewidziano, że Szef KAS będzie publikował w BIP zanonimizowane, zbiorcze dane statystyczne o zawieranych ugodach.
Kiedy przepisy mają wejść w życie?
Termin wejścia w życie nie został zmieniony. Projektowane przepisy mają obowiązywać od 1 stycznia 2028 r.