W dniu 4 maja na stronie Rządowego Centrum Legislacji pojawił się projekt ustawy o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz ustawy o KAS (UDER110). Projekt ma wprowadzać nową instytucję – ugodę podatkową, która ma umożliwić polubowne rozwiązywanie sporów dotyczących spłaty zaległości podatkowych.
Czym ma być ugoda podatkowa?
Ugoda podatkowa ma stanowić nową formę alternatywnego rozwiązywania sporów (ang. alternative dispute resolution). Jej istotą ma być zawarcie dobrowolnego porozumienia dotyczącego spłaty już istniejącej zaległości podatkowej, zawieranego na wniosek podatnika. Taki wniosek będzie można złożyć na etapie już wszczętej kontroli podatkowej, celno-skarbowej lub postępowania podatkowego. W ramach ugody strony będą mogły elastycznie kształtować warunki spłaty zaległości poprzez:
- odroczenie terminu płatności zaległości podatkowej,
- rozłożenie płatności na raty.
W ramach ugody podatkowej nie ma być dopuszczalne negocjowanie wysokości zobowiązania podatkowego ani zobowiązania płatnika. Ta wyznaczana ma być zgodnie z przepisami ustaw szczegółowych. Zgodnie z uzasadnieniem negocjacji nie podlegają również okoliczności faktyczne ani inne zagadnienia pośrednio lub bezpośrednio wpływające na wysokość zobowiązania podatkowego.
Równocześnie jednak możliwe ma być negocjowanie zastosowania określonej wykładni przepisów prawa w sytuacjach, gdy jest ona niejasna. Projektodawcy wskazują, że obie strony ugody podatkowej mają móc w jej ramach eliminować punkty sporne odnoszące się do sposobu rozumienia przepisów, które mogłyby przerodzić się w spór podatkowy.
Jak będzie wyglądało postępowanie w sprawie zawarcia ugody?
Inicjatywa zawarcia ugody podatkowej będzie spoczywała na wnioskodawcy (podatniku, płatniku lub spadkobiercy któregokolwiek z nich).
W toku postępowania w sprawie zawarcia ugody podatkowej możliwe ma być dokonywanie ustaleń faktycznych w zakresie niezbędnym do jej zawarcia. Przeprowadzane będą mogły być wszelkie czynności dowodowe niezbędne do ustalenia prawidłowej wysokości zobowiązania, które ma być objęte ugodą podatkową.
Cały proces ma być cyfrowy i obsługiwany przez e-Urząd Skarbowy.
Co będzie warunkowało decyzje organu o zawarciu ugody?
Zgodnie z projektem organ podatkowy będzie mógł zawrzeć ugodę w przypadku jeżeli może ona zapobiec powstaniu sporu podatkowego i przynieść Skarbowi Państwa skutki korzystniejsze niż prawdopodobny wynik działań organów podatkowych, a w szczególności może ograniczyć koszty poboru podatku, oraz pozostaje w zgodzie z zasadami współżycia społecznego.
Jakie korzyści będą płynęła z ugody dla podatnika?
Nowe przepisy przewidują szereg zachęt dla podatników m.in. redukcję odsetek za zwłokę od 50% do 70% - im szybciej podatnik złoży wniosek, tym większą ulgę uzyska. Co więcej, zawarcie ugody i terminowa spłata zobowiązania wyłączy możliwość ścigania za przestępstwa i wykroczenia skarbowe objęte porozumieniem. Ugoda będzie też miała charakter ostateczny, co oznacza, że organ podatkowy nie będzie już mógł prowadzić kontroli w sprawie objętej porozumieniem, zaś podatnik korygować deklaracji w zakresie objętych ugodą.
Kto i kiedy skorzysta?
Ugoda przeznaczona jest dla rzetelnych podatników, ponieważ projekt przewiduje pewne wyłączenia np. wyklucza osoby karane za określone przestępstwa skarbowe wobec których zastosowano środki zabezpieczające lub co do których istnieje podejrzenie stosowania agresywnej optymalizacji podatkowej.
Kiedy przepisy mają wejść w życie?
Nowe przepisy, jeżeli przejdą przez proces legislacyjny, mają wejść w życie 1 stycznia 2028 r.
Nasz komentarz
Projekt stanowi próbę odpowiedzi na długo formułowane oczekiwania zarówno nauki, jak i przedsiębiorców. W literaturze prawniczej od lat postulowano wprowadzenie do polskiego prawa podatkowego konsensualnych metod rozwiązywania sporów, wskazując na potrzebę uzupełnienia istniejącego systemu o instrumenty alternatywnego rozwiązywania sporów (ADR). Również PwC wielokrotnie podnosiło ten problem w swoich publikacjach.
Warto przy tym podkreślić, że na gruncie projektu istotne wątpliwości dotyczą realnej dostępności ugody podatkowej w świetle projektowanych kryteriów jej zawierania. Konieczność każdorazowego wykazania, że zawarcie ugody przyniesie Skarbowi Państwa większe korzyści niż kontynuowanie działań organów podatkowych sprawia, że ugoda może nie stać się powszechnym narzędziem rozwiązywania sporów, lecz raczej rozwiązaniem stosowanym w wyjątkowych przypadkach. Jest tak szczególnie gdy weźmie się pod uwagę szeroki zakres stanów faktycznych, które ustawodawca wyłącza spod zakresu projektowanych przepisów.
Autorzy:
