Projekt UD116 ponownie rozszerzony. Finalna rządowa wersja zmian w PIT, CIT i ryczałcie trafiła do Sejmu

Po kolejnych zmianach i pracach nad projektem, 24 września 2026 r. do Sejmu wpłynęła końcowa wersja projektu ustawy (UD116) zmieniającej przepisy w zakresie podatków PIT, CIT oraz ryczałtu ewidencjonowanego, przyjęta przez Radę Ministrów na posiedzeniu 22 września. Bieżąca wersja projektu stanowi kolejną już odsłonę planowanych zmian podatkowych, istotnie zmodyfikowaną w porównaniu m.in. z odsłoną z lipca i kolejnymi. Planowany termin wejścia w życie większości przepisów to nadal 1 stycznia 2027 r. 

Powrót do uszczelniania systemu podatkowego 

Podczas gdy lipcowa wersja projektu istotnie zawężała zakres i rezygnowała z wielu propozycji uszczelniających, projekt wrześniowy częściowo odwraca ten trend. Do nowelizacji powróciły nie tylko przepisy uszczelniające w ramach PIT i CIT, ale również zmiany w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym, którą wcześniej całkowicie wyłączono z projektu. 

Główne propozycje, które znalazły się w najnowszym projekcie: 

Zmiany w PIT i CIT 

• Regulacja dotycząca datio in solutum w PIT: Przeniesienie własności nieruchomości, praw majątkowych lub rzeczy objętych regulacją w celu zwolnienia się z długu będzie skutkowało powstaniem przychodu w wysokości wartości uregulowanego zobowiązania (chyba że wartość rynkowa przedmiotu świadczenia jest wyższa). 
• Termin ograniczający zmianę stawek amortyzacyjnych: Podatnicy będą mogli podwyższać lub obniżać stawki amortyzacyjne odnoszące się do danego roku niepóźniej niż do dnia upływu terminu na złożenie zeznania podatkowego za dany rok. Rozwiązanie ma ograniczyć możliwość korygowania stawek za zakończone okresy. 
• Podatek od przerzuconych dochodów w CIT: Najnowsza wersja utrzymuje planowane zmiany w art. 24aa ustawy o CIT tj.:  
  • rozszerza stosowanie regulacji na koszty ponoszone przez spółki tworzące PGK – przy czym wysokość limitu 3% będzie oceniana na poziomie całej PGK, 
  • uchyla warunek uzyskiwania przez zagraniczny podmiot powiązany co najmniej 50% przychodów z płatności od podatnika i innych polskich spółek powiązanych – konsekwencje tej zmiany omawialiśmy w artykule na podstawie pierwszej wersji projektu w październiku 2025 - oraz  
  • rozszerza stosowanie limitu 3% również o koszty zarachowane jako odpisy amortyzacyjne od środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych. 
• Rozszerzenie podstawy daniny solidarnościowej w PIT o dochody kwalifikowane z praw własności intelektualnej (tzw. IP Box). 

Zmiany w zakresie M&A 

Projektodawca powrócił do części propozycji uszczelniających i doprecyzowujących w obszarze transakcji kapitałowych, o których pisaliśmy szerzej we wcześniejszym artykule. Poniżej podsumowanie tych zmian: 

• Koszty przy zbyciu udziałów spółki przekształconej: Projekt przywraca szczególne zasady ustalania kosztów uzyskania przychodu na podstawie historycznych wydatków na nabycie udziałów w spółce przekształcanej lub powstałej w następstwie kolejnych przekształceń. Regulacja ma zapobiegać zawyżaniu kosztów bez odpowiadającego mu faktycznego wydatku. 
• Amortyzacja wartości firmy (goodwill): Przywrócono zmianę ograniczającą możliwość podatkowej amortyzacji wartości firmy do przypadku powstania jej w wyniku nabycia przedsiębiorstwa lub ZCP w drodze kupna. Tym samym wyłączono wariant przyjęcia przedsiębiorstwa lub ZCP do odpłatnego korzystania na podstawie umowy leasingu finansowego. 
• Obniżenie wartości nominalnej udziałów lub udziału kapitałowego: Powrócono do propozycji zasady proporcjonalnego rozliczania kosztów w sytuacji, gdy dochodzi do zmniejszenia wartości udziałów lub akcji bez ich prawnego unicestwienia, a także w określonych przypadkach zmniejszenia udziału kapitałowego albo wystąpienia ze spółki. 
• Refinansowanie wyłączone z kosztów podatkowych: Ograniczenie dotyczące struktur debt push-down obejmie koszty finansowania z kredytów refinansowych, konsolidacyjnych i podobnych zobowiązań powiązanych z pierwotnymi transakcjami kapitałowymi. Zmiana ma wyeliminować wątpliwości wynikające z dotychczasowego orzecznictwa. 

Estoński CIT – dalsze doprecyzowania 

Projekt utrzymuje kluczowe zmiany w estońskim CIT: 

• Abolicja dla błędów sprawozdawczych: Utrzymano mechanizm, dzięki któremu Podatnicy, którzy w przeszłości nie dopełnili obowiązku sporządzenia sprawozdania finansowego przy przejściu na estoński CIT w trakcie roku, będą mogli zachować prawo do tej formy opodatkowania, jeżeli sporządzą sprawozdanie i przekażą je elektronicznie Szefowi KAS do 31 stycznia 2027 r. 
• Likwidacja możliwości wyboru estońskiego CIT w trakcie roku: Wybór ryczałtu będzie możliwy tylko z początkiem nowego roku podatkowego. 
• Nowa definicja ukrytych zysków: Projekt zawiera dopracowaną wersję definicji ukrytych zysków, które podlegają opodatkowaniu ryczałtem.  Za ukryty zysk będą uznawane świadczenia na rzecz wspólników lub podmiotów z nimi powiązanych, niezależnie od źródła ich finansowania, w tym również świadczenia wypłacane z zysków wypracowanych jeszcze przed przejściem na ryczałt, o ile są wykonywane w związku z prawem do udziału w zysku i spełniają pozostałe przesłanki ustawowe. Może to stwarzać ekonomiczne ryzyko ponownego opodatkowania tych samych zysków – najpierw klasycznym CIT, a następnie ryczałtem od dochodów spółek. 
• Pozostawiono przy tym liberalizację warunku zatrudnienia oraz definicję wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą.

Jakie jeszcze rozwiązania zostały utrzymane w projekcie?  

• Krajowy podatek minimalny CIT: Rozszerzono katalog wyłączeń o przedsiębiorstwa z branży energetycznej, ciepłowniczej, przetwórstwa węgla koksowego i hutnictwa. 
• Amortyzacja samochodów osobowych: Utrzymano korzystną zmianę, która rozszerza katalog dowodów pozwalających na ustalenie poziomu emisji CO2 (w celu zastosowania wyższego limitu amortyzacji) o dokumenty inne niż dane z CEPiK. 
• Danina solidarnościowa - pomniejszenie o stratę: Obok planowanego rozszerzenia podstawy opodatkowania, utrzymano korzystne rozwiązanie pozwalające na pomniejszanie jej o straty z lat ubiegłych pochodzące z tych samych źródeł przychodów. 
• Finansowanie dłużne: Utrzymano przepisy mające na celu ograniczenie zaliczania do kosztów podatkowych odsetek od kredytów refinansowych i konsolidacyjnych. 
• Zwolnienie dla NGO: utrzymano kierunek rozszerzenia zwolnienia, ale zmieniono jego konstrukcję poprzez wprowadzenie spójnych pojęć w zakresie podmiotowym i przedmiotowym z definicjami ustawy o działalności pożytku publicznego. 
• Pozostałe zmiany: W projekcie utrzymano także:   
  • mechanizm „bezpiecznej przystani” dla pożyczek o zmiennym oprocentowaniu, 
  • Zwolnienie BGK dla zbycia/wykupu obligacji skarbowych.  

Zmiany w Ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych 

Projekt ponownie obejmuje nowelizacją ustawę o ryczałcie dla osób fizycznych, wprowadzając m.in. definicję podmiotu powiązanego oraz nowe, wyższe stawki dla transakcji z takimi podmiotami: 

• 17% stawka ryczałtu dla przychodów z najmu lub dzierżawy znaków towarowych i innych praw własności intelektualnej (z wyłączeniem praw autorskich), jeśli umowa została zawarta z podmiotem powiązanym, 
• 15% stawka ryczałtu dla nadwyżki przychodów z najmu prywatnego i najmu prowadzonego w ramach działalności gospodarczej powyżej 100 000 zł, jeśli usługa jest świadczona na rzecz podmiotu powiązanego. W pozostałych przypadkach nadwyżka ponad 100 000 zł nadal będzie opodatkowana według stawki 12,5%.