Projekt UD116 po lipcowej aktualizacji: mniej uszczelnień, więcej doprecyzowań w PIT i CIT

W dniu 28 lipca na stronie Rządowego Centrum Legislacji opublikowano zaktualizowaną wersję projektu ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (UD116). Najnowsza wersja istotnie różni się od pierwotnego projektu z września 2025 r. i od wersji z marca 2026 r. Bieżący zakres projektu został wyraźnie zawężony: zrezygnowano z wielu rozwiązań uszczelniających, a w projekcie pozostawiono przede wszystkim zmiany doprecyzowujące, porządkowe oraz wybrane rozwiązania korzystne dla podatników.

Projekt został przedłożony bezpośrednio do Stałego Komitetu RM bez ponownych konsultacji społecznych, co wskazywać może na zamiar jego przyjęcia przez RM w szybkim czasie, co ma istotne znaczenie ze względu na planowany termin wejścia w życie nowelizacji 1 stycznia 2027.

Zawężenie zakresu projektu

Wersja lipcowa nie jest prostą kontynuacją szerokiego projektu z 2025 r. i marca 2026 r. Ministerstwo Finansów wycofało znaczną część propozycji, w szczególności tych, które miały charakter uszczelniający albo mogły istotnie zwiększać obciążenia podatników. Projekt nie obejmuje już m.in. zmian w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Z projektu usunięto w szczególności następujące obszary:

W zakresie PIT:

opodatkowanie sprzedaży rzeczy ruchomych otrzymanych od najbliższej rodziny przedsiębiorcy po wykupie z leasingu operacyjnego do majątku prywatnego, jeżeli sprzedaż następowałaby przed upływem 3 lat;
regulację dotyczącą datio in solutum, zgodnie z którą przychodem ze zbycia nieruchomości, praw majątkowych lub rzeczy w celu uregulowania zobowiązania miała być co do zasady wartość regulowanego zobowiązania;
zmiany ograniczające stosowanie ulgi mieszkaniowej, w tym dodatkowe warunki dotyczące realizacji własnych potrzeb mieszkaniowych;
objęcie dochodów z IP Box daniną solidarnościową oraz wymóg zatrudnienia jako warunek stosowania IP Box.

W zakresie CIT:

zmiany w definicji małego podatnika oraz definicję podatnika lub podmiotu rozpoczynającego działalność.

W zakresie PIT oraz CIT:

przepisy dotyczące opodatkowania likwidacji spółki niebędącej osobą prawną powstałej z przekształcenia spółki, jeżeli likwidacja następowałaby przed upływem 3 lat od przekształcenia;
szczególne zasady ustalania kosztów przy odpłatnym zbyciu udziałów albo akcji spółki powstałej z przekształcenia innej spółki;
regulacje dotyczące skutków obniżenia wartości nominalnej udziałów albo akcji bez ich prawnego unicestwienia;
ograniczenie możliwości zmiany stawek amortyzacyjnych po upływie terminu złożenia zeznania rocznego oraz część zmian dotyczących amortyzacji nieruchomości inwestycyjnych i wartości firmy.

Kluczowa nowelizacja: zmiany w Estońskim CIT

Najważniejszą i najbardziej rozbudowaną zmianą jest mechanizm dotyczący warunku sporządzenia sprawozdania finansowego przy przejściu na ryczałt od dochodów spółek (estoński CIT) w trakcie roku podatkowego. Nowa wersja wprowadza szerokie rozwiązanie abolicyjne. Uznaje ono warunek za spełniony nawet przy całkowitym braku sporządzenia sprawozdania, pod warunkiem uzupełnienia braków formalnych (sporządzenia i podpisania przez wszystkie osoby, przekazania Szefowi KAS) najpóźniej do 31 stycznia 2027 r. To rozwiązanie pozwala na korektę wcześniejszych rozliczeń – również w przypadku zakończonych postępowań (przez złożenie wniosku o wznowienie postępowania), a także ustala szczegółowe zasady zwrotu nadpłaty.

Jednocześnie, projekt zakłada likwidację możliwości wyboru opodatkowania ryczałtem od dochodów spółek przed upływem przyjętego przez podatnika roku podatkowego. W praktyce oznacza to powrót do zasady wyboru tej formy opodatkowania od początku roku podatkowego, a nie w jego trakcie.

Pozostałe zmiany w zakresie estońskiego CIT w najnowszym projekcie:

doprecyzowanie kwalifikacji dystrybucji zysku po zakończeniu opodatkowania estońskim CIT. Co do zasady wypłata po rezygnacji z ryczałtu albo utracie prawa do tej formy opodatkowania ma być uznawana za dotyczącą zysku netto wypracowanego w okresie opodatkowania ryczałtem, chyba że uchwała o podziale wyniku wskazuje na zysk sprzed wejścia w estoński CIT. Dodatkowo, w celu uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych, wprowadzony zostanie przepis wyłączający możliwość stosowania przez wspólników będących osobami fizycznymi odliczenia z art. 30a ust. 19 ustawy o PIT, jeśli wypłacone świadczenia są dla celów podatkowych traktowane jako pochodzące z zysków opodatkowanych wcześniej estońskim CIT. Oznacza to wyeliminowanie możliwości ponownego korzystania z preferencji podatkowej przez wspólników po zakończeniu estońskiego CIT w odniesieniu do zysków, które zostały już objęte opodatkowaniem w reżimie estońskiego CIT;
liberalizacja warunku zatrudnienia, umożliwiając sumowanie wynagrodzeń z umów o pracę oraz innych umów zawartych z co najmniej 3 osobami fizycznymi, jeżeli podatnik pełni funkcję płatnika PIT lub składek (do minimalnego progu trzykrotności przeciętnego wynagrodzenia);
wprowadzenie definicji wydatków niezwiązanych z działalnością gospodarczą, obejmującej wydatki poniesione w innym celu niż osiągnięcie, zachowanie lub zabezpieczenie przychodów oraz sankcyjne opłaty i należności publicznoprawne.

Jakie jeszcze rozwiązania zostały utrzymane w projekcie?

Mimo obszernej rewizji, projekt utrzymuje szereg kluczowych przepisów, które były obecne już w poprzedniej wersji.

Zmiany w ustawie o CIT:

Finansowanie dłużne i refinansowanie

Projekt utrzymuje zmiany mające ograniczyć możliwość zaliczania do kosztów podatkowych kosztów finansowania dłużnego (zgodnie z art. 16 ust. 1 pkt 13e i 13f ustawy o CIT) także wtedy, gdy pierwotne finansowanie zostało zastąpione finansowaniem kolejnym, np. refinansowaniem albo konsolidacją zobowiązań, wprowadzając także mechanizm proporcjonalnego wyłączenia kosztów. Obecnie orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszcza koszty finansowania dłużnego z tytułu takich kredytów jako koszty podatkowe, traktując je jako posiadające odrębny cel gospodarczy. Powoduje to jednak osłabienie skuteczności regulacji mających przeciwdziałać optymalizacji podatkowej i stawia w uprzywilejowanej pozycji podatników refinansujących zobowiązania.

Podatek od przerzuconych dochodów: zmiany w kryteriach stosowania

Projekt przewiduje, że koszty stanowiące przerzucone dochody w podatkowych grupach kapitałowych będą kalkulowane na poziomie poszczególnych spółek – a nie podatnika, czyli PGK. Jednocześnie wysokość limitu 3% będzie oceniana na poziomie całej podatkowej grupy kapitałowej. Istotną zmianą jest również uchylenie warunku uzyskiwania przez zagraniczny podmiot powiązany co najmniej 50% przychodów z płatności od podatnika i innych polskich spółek powiązanych – konsekwencje tej zmiany omawialiśmy w artykule na podstawie pierwszej wersji projektu w październiku 2025. Ponadto, do badania limitu 3% wydatków włączone zostaną koszty rozliczane jako odpisy amortyzacyjne od środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych.

Krajowy podatek minimalny CIT: rozszerzenie wyłączeń podmiotowych

W najnowszej wersji projektu rozszerzono wyłączenia w krajowym minimalnym CIT (zmieniany art. 24ca ust. 14 ustawy o CIT). Zwolnienie to obejmie przedsiębiorstwa osiągające większość przychodów ze sprzedaży energii elektrycznej, ciepła lub gazu przewodowego. Uzasadnieniem jest duża zależność rentowności tych podmiotów od czynników zewnętrznych. Dodatkowo, dodano przedsiębiorstwa zajmujące się przetwórstwem węgla koksowego lub hutnictwem, ze względu na wrażliwość ich działalności na czynniki zewnętrzne, strategiczne znaczenie i obecny kryzys strukturalny.

Jednocześnie z projektu usunięto wcześniejsze propozycje zaostrzające minimalny CIT, w szczególności zróżnicowanie uproszczonej podstawy opodatkowania oraz skrócenie okresu referencyjnego dla badania rentowności.

Rozszerzenie zwolnienia dla organizacji pozarządowych

Projekt utrzymuje zmianę w zakresie definicji celów statutowych organizacji pozarządowych, które są objęte zwolnieniem podmiotowo-przedmiotowym. Po nowelizacji, zwolnienie będzie obejmować cele statutowe określone w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, zamiast obecnego zamkniętego katalogu zawartego w ustawie o CIT. W rezultacie, zakres celów statutowych objętych zwolnieniem ulegnie rozszerzeniu.

Zmiany wspólne dla PIT i CIT:

Mechanizm „bezpiecznej przystani” dla pożyczek

Mechanizm ma dotyczyć finansowania o oprocentowaniu zmiennym, aktualizowanym nie rzadziej niż co 3 miesiące, przy zastosowaniu rodzaju stopy bazowej i marży wynikających z obwieszczenia ministra właściwego do spraw finansów publicznych aktualnego na dzień zawarcia umowy.
Modyfikacja sposobu ustalania emisyjności CO2 dla limitu amortyzacji samochodów osobowych
Projekt przewiduje zmianę dotyczącą sposobu ustalania poziomu emisji CO2 silnika spalinowego samochodu osobowego dla celów limitów amortyzacji, tj. odejście od CEPiK jako wyłącznego źródła dowodowego przez rozszerzenie środków dowodowych o świadectwa zgodności albo dokument wydany lub uznany przez Dyrektora Transportowego Dozoru Technicznego. Przypomnijmy, że aktualne limity amortyzacji powiązane z emisją CO2 obowiązują od 1 stycznia 2026 roku.

Zmiany w ustawie o PIT:

Danina solidarnościowa: możliwość pomniejszenia o straty

Doprecyzowano sposób obliczania podstawy daniny solidarnościowej (zmieniany art. 30h ust. 2 i dodawany ust. 2a ustawy o PIT). Dochody uwzględniane w podstawie daniny solidarnościowej będą mogły być pomniejszane o straty z lat ubiegłych, pod warunkiem, że straty te pochodzą z tego samego źródła przychodów. Jednocześnie projekt precyzuje, że inne niż wymienione w tym przepisie przysługujące podatnikowi odliczenia i pomniejszenia przy obliczaniu podatku PIT nie będą miały zastosowania przy ustalaniu podstawy daniny solidarnościowej.

Inne propozycje utrzymane w najnowszym projekcie:

Poza szczegółowo opisanymi propozycjami, warto zwrócić uwagę również na pozostałe istotne przepisy, które w przedstawionym projekcie ustawy pozostają bez zmian:

PIT: Wyłączenie z PIT świadczeń na zaspokojenie potrzeb rodziny: Niezależnie od ustroju majątkowego małżonków – zmiana ma usunąć wątpliwości dotyczące sytuacji, w których małżonkowie nie pozostają we wspólności majątkowej.
PIT: Przychód z waloryzacji „rachunków uśpionych”: Precyzyjnie określono moment powstania przychodu z ustawowej waloryzacji środków zgromadzonych na tzw. rachunkach uśpionych i jego klasyfikację do źródła kapitały pieniężne
PIT: Obligacje ze świadczeniami okresowymi: Doprecyzowanie, że istniejące zwolnienia oraz zwolnienia z obowiązków płatnika obejmują również przychody z wykupu przez emitenta obligacji, od których należne są świadczenia okresowe.
CIT: Zwolnienie BGK dla zbycia/wykupu obligacji skarbowych.

Czy w lipcu 2026 r. pojawiły się nowe propozycje?

Wiele rozwiązań obecnych w aktualnym projekcie pojawiło się już w wersji marcowej. Nowością względem marca 2026 r. jest przede wszystkim dodanie do wyłączeń z krajowego minimalnego CIT działalności w zakresie przetwórstwa węgla koksowego i hutnictwa. Istotnie zmodyfikowano również przepisy przejściowe dotyczące sprawozdań finansowych przy wcześniejszym wyborze estońskiego CIT oraz doprecyzowano katalog dowodów potwierdzających poziom emisji CO2 dla celów limitów amortyzacji samochodów osobowych.