W dniu 13 lutego Ministerstwo Finansów opublikowało projekt ustawy wprowadzającej istotne zmiany w przepisach o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych. Nowelizacja ma na celu doprecyzowanie istniejących regulacji, usunięcie wątpliwości interpretacyjnych oraz dostosowanie polskich przepisów do standardów OECD.
Ustawa z dnia 6 listopada 2024 r. o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych zaimplementowała do polskiego porządku prawnego przepisy unijnej dyrektywy w sprawie globalnego minimalnego poziomu opodatkowania (tzw. Filar II OECD). Kluczową zasadą tych regulacji jest skoordynowane podejście, które wymaga od państw członkowskich spójnego wdrażania i interpretowania przepisów, w zgodzie z wytycznymi wydawanymi przez OECD. Konieczność zapewnienia tej zgodności, a także wdrożenia najnowszych Wytycznych Administracyjnych OECD, stała się bezpośrednią przyczyną przygotowania nowelizacji. Projekt, oprócz implementacji wytycznych OECD, zawiera również zmiany doprecyzowujące, które są odpowiedzią na zidentyfikowane niejasności w pierwotnej wersji ustawy.
Projekt nowelizacji ustawy o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych wprowadza szereg modyfikacji, które będą miały bezpośredni wpływ na rozliczenia podatkowe grup kapitałowych. Główne kierunki zmian wprowadzane przez projekt obejmują w szczególności:
- Wdrożenie Wytycznych Administracyjnych z czerwca 2024 r., które dotyczą głównie różnic pomiędzy wartościami stosowanymi na potrzeby systemu Pillar 2 a wartościami bilansowymi, doprecyzowania zasad alokacji podatków centrali do stałego zakładu, a także alokacji zysków i podatków w przypadku jednostek pośredniczących.
- Implementację Wytycznych Administracyjnych ze stycznia 2025 r., precyzujących zasady rozpoznawania aktywów z tytułu podatku odroczonego, które wynikają z otrzymanych ulg podatkowych.
- Doprecyzowanie istniejących przepisów, w tym m.in. art. 148 w celu zapewnienia ich jednoznacznej wykładni zgodnej z wytycznymi w zakresie bezpiecznych przystani, przepisów proceduralnych dotyczących składania informacji GloBE i zeznań, a także warunków stosowania jednolitych standardów rachunkowości na potrzeby art. 29.
Najważniejsza zmiana – uproszczenia w art. 29 i nowy art. 153a
Najbardziej znaczącą i wyczekiwaną zmianą wprowadzoną przez nowelizację jest modyfikacja art. 29 oraz dodanie art. 153a, które wprowadzają kluczowe uproszczenia dotyczące standardów rachunkowości wykorzystywanych do obliczenia krajowego podatku wyrównawczego (QDMTT). Jest to odpowiedź na liczne postulaty zgłaszane przez grupy kapitałowe.
Dotychczasowe przepisy, obowiązujące od 1 stycznia 2025 r., wprowadzały sztywną zasadę w zakresie stosowanych standardów rachunkowości. Zasadą ogólną było stosowanie przez wszystkie polskie jednostki przepisów ustawy o rachunkowości (KSR). Jednakże, art. 29 ust. 2 wprowadzał kluczowy wyjątek: “jeżeli chociaż jeden podatnik z danej grupy jest obowiązany zgodnie z przepisami prawa do stosowania MSR/MSSF, podatnicy tej grupy w celu obliczenia krajowego podatku wyrównawczego uwzględniają pozycje ujęte w księgach prowadzonych na podstawie ustawy o rachunkowości i sprawozdaniach finansowych sporządzanych na podstawie MSR/MSSF”. W praktyce, dla wielu grup, w których część spółek stosuje MSR/MSSF, a inne jednostki stosują KSR, przepis ten oznaczał, że wszystkie spółki w grupie musiały stosować MSR/MSSF również dla potrzeb przygotowania sprawozdania finansowego. Przepisy również nie precyzowały, jak należy rozumieć bycie zobligowanym do stosowania MSR/MSSF (np. czy wystarczy fakt, że skonsolidowane sprawozdanie grupy musi być przygotowywane zgodnie z MSR/MSSF). Wymóg ten oznaczał ogromne obciążenia administracyjne i koszty związane z dostosowaniem systemów finansowo-księgowych. Natomiast w nowej wersji tego przepisu ustawodawca tak sformułował ten obowiązek: “jeżeli chociaż jeden podatnik z danej grupy jest obowiązany zgodnie z przepisami prawa do stosowania MSR/MSSF, w tym na potrzeby skonsolidowanego sprawozdania grupy, podatnicy tej grupy w celu obliczenia krajowego podatku wyrównawczego uwzględniają pozycje wynikające z ksiąg lub sprawozdań finansowych, ujęte w tych księgach i w tych sprawozdaniach zgodnie z zasadami rachunkowości wynikającymi z MSR/MSSF.”, aby jednoznacznie wskazać, iż w przypadku grupy, w której co najmniej jeden podatnik ma obowiązek stosować MSR/MSSF, pozostałe polskie jednostki tej grupy, będące podatnikami krajowego podatku wyrównawczego, są również obowiązane do stosowania MSR/MSSF na potrzeby jego obliczenia. Co więcej pierwotne przepisy nie precyzowały, że bycie zobowiązanym do stosowania MSR/MSSF oznacza też przygotowywanie skonsolidowanego sprawozdawania finansowego zgodnie z MSR/MSSF przez polską jednostkę dominującą najwyższego szczebla.
Nowelizacja, w odpowiedzi na istniejące problemy, w art. 153a wprowadza istotne uproszczenie. Dotyczy ono warunku jednolitego standardu rachunkowości, który wymaga stosowania tych samych standardów księgowych przez wszystkich podatników QDMTT. Zgodnie z nowymi przepisami warunek ten będzie uznany za spełniony także w przypadku, gdy niektóre jednostki stosują KSR, o ile łącznie zostaną spełnione następujące warunki:
- Wszyscy podatnicy w grupie obliczą QDMTT na podstawie MSR/MSSF.
- Podatnicy, którzy na co dzień sporządzają sprawozdania według KSR, dokonają obliczeń QDMTT na podstawie pakietu konsolidacyjnego (który i tak jest przygotowywany zgodnie z MSR/MSSF).
- Pakiety konsolidacyjne będą podlegały badaniu przez audytora, co ma zapewnić spójność i wiarygodność danych.
- MSR/MSSF był dominującym standardem rachunkowości w grupie przez ostatnie 5 lat podatkowych.
W praktyce oznacza to możliwość wykorzystania pakietów konsolidacyjnych bez konieczności zmiany standardu sprawozdań finansowych, co przełoży się na oszczędność czasu i pieniędzy.
Kluczowe staje się pojęcie "dominującego standardu". Uznaje się go za taki, jeżeli w danym roku był on stosowany w skonsolidowanym sprawozdaniu finansowym grupy, a suma wartości bilansowej aktywów jednostek stosujących MSR/MSSF przekracza połowę łącznej wartości aktywów wszystkich podatników QDMTT w Polsce.
Analizowany przepis art. 153a, wprowadzający szczególną normę przejściową, ma zastosowanie do lat podatkowych rozpoczynających się po 31 grudnia 2023 r. Należy jednak podkreślić, że jest to rozwiązanie tymczasowe, którego obowiązywanie ograniczono do lat podatkowych kończących się najpóźniej 31 grudnia 2028 r. W związku z tym pojawia się uzasadniona wątpliwość dotycząca zasad, jakie będą obowiązywać grupy kapitałowe po upływie tego okresu.
W przypadku pytań dotyczących nowelizacji ustawy, zapraszamy do kontaktu z naszymi ekspertami.
Autorzy:
