W dniu 5 stycznia 2026 r. OECD ogłosiło, iż 147 państw członkowskich Inclusive Framework on BEPS uzgodniło nowy pakiet rozwiązań w ramach globalnych zasad minimalnego opodatkowania, znanych jako filar II (zasady GloBE).
Uzgodniony pakiet, tzw. Side-by-Side Package, wprowadza szereg bezpiecznych przystani (safe harbours), które mają kluczowe znaczenie dla przedsiębiorstw objętych regulacjami GloBE.
Pakiet obejmuje m.in.:
- stałą, bezpieczną przystań opartą na kalkulacji efektywnej stawki podatkowej (ETR);
- przedłużenie o rok przejściowej bezpiecznej przystani opartej na danych z raportowania Country-by-Country (CbCR);
- zasadę bezpiecznej przystani „Side-by-Side” (SbS) oraz bezpieczną przystań dla jurysdykcji jednostki dominującej najwyższego rzędu w kwalifikujących się krajach;
- bezpieczną przystań dla zachęt podatkowych opartych na substancji.
W/w mechanizmy mają zostać włączone do oficjalnego Komentarza do Modelowych Zasad GloBE.
Z jednej strony przedłużenie tymczasowej zasady CbCR jest korzystne i przyniesie oczekiwaną ulgę administracyjną wielu grupom kapitałowym. Z drugiej jednak, nowe, stałe uproszczenia – zwłaszcza zasada oparta na kalkulacji ETR – mogą w praktyce okazać się skomplikowane i wymagać znaczących nakładów pracy. OECD, świadome tego wyzwania, zadeklarowało dalsze prace nad uproszczeniami. W obszarze globalnego podatku minimalnego można w związku z tym spodziewać się dalszych zmian.
Analiza kluczowych rozwiązań
Zasada bezpiecznej przystani Side-by-Side (SbS)
Głównym elementem nowego pakietu jest zasada bezpiecznej przystani Side-by-Side (SbS). Pozwala ona grupom przedsiębiorstw wielonarodowych (MNE) z siedzibą UPE w kwalifikujących się jurysdykcjach na uznanie, że podatek wyrównawczy w ramach zasad IIR (zasada Income Inslusion Rule – zasada włączenia dochodu do opodatkowania) i UTPR (zasada Undertaxed Profits Rule – zasada niedostatecznie opodatkowanych zysków) wynosi zero we wszystkich jurysdykcjach w których prowadzą operacje.
Aby jurysdykcja mogła się zakwalifikować, musi posiadać kwalifikujący się system podatkowy, który zapewnia efektywnie minimalne opodatkowanie zarówno w odniesieniu do krajowych i zagranicznych jednostek grupy. Na chwilę obecną Stany Zjednoczone są jedynym krajem zidentyfikowanym przez OECD jako spełniający te rygorystyczne kryteria.
Należy jednak podkreślić, że bezpieczna przystań SbS wejdzie w życie dopiero dla lat obrotowych rozpoczynających się 1 stycznia 2026 r. Oznacza to, że grupy MNE nadal będą zobowiązane do przygotowywania szczegółowych deklaracji GloBE dla jurysdykcji, które wdrożyły w/w zasady już w latach 2024 i 2025.
Bezpieczna przystań SbS nie przewiduje konieczności objęcia nią krajowych kwalifikowanych podatków wyrównawczych (QDMTT).
Zasada bezpiecznej przystani dla UPE
OECD przewiduje również drugą bezpieczną przystań, która będzie mogła znaleźć zastosowanie w odniesieniu do tych krajów UPE, których przepisy gwarantują efektywne minimalne opodatkowanie na poziomie krajowym. W odniesieniu do tych krajów grupa nie będzie podlegać UTPR w odniesieniu do zysków zlokalizowanych w danej jurysdykcji. Kwalifikujące się reżimy zostaną odnotowane w Centralnym Rejestrze i będą podlegać analogicznemu procesowi oceny jak w przypadku zasady SbS. Obecnie tylko Stany Zjednoczone spełniają warunki wymagane dla „Kwalifikowanego Reżimu UPE”.
Uproszczona zasada bezpiecznej przystani oparta na kalkulacji ETR
Nowa, uproszczona zasada bezpiecznej przystani oparta na ETR (Simplified ETR Safe Harbour - “SESH”) ma na celu redukcję obciążeń administracyjnych dla międzynarodowych grup kapitałowych. Jej zastosowanie, możliwe od roku obrotowego 2027 (lub w pewnych przypadkach od 2026), pozwala uznać podatek wyrównawczy dla danej jurysdykcji za zerowy, pod warunkiem osiągnięcia ETR, kalkulowanego według uproszczonych zasad, na poziomie co najmniej 15% lub wykazania straty, obliczanej według uproszczonych zasad.
Pomimo swojej nazwy, SESH niekoniecznie przynosi znaczące ułatwienie, ponieważ utrzymuje skomplikowane elementy pełnych obliczeń filar II, takie jak zasada ponownego ujęcia rezerwy (DTL recapture) w ramach całkowitej korekty podatku odroczonego. W praktyce, zastosowanie SESH jest znacznie bliższe pełnym kalkulacjom niż przejściowym uproszczeniom. Wciąż wymaga gromadzenia dużej ilości danych i dokonywania złożonych korekt (m.in. w zakresie cen transferowych czy fuzji i przejęć), przez co wielu podatników może uznać korzyści z tego uproszczenia za ograniczone.
Przedłużenie przejściowej zasady bezpiecznej przystani CbCR
Aby ułatwić wdrożenie nowych regulacji, OECD przedłużyło o rok obowiązywanie istniejącej, tymczasowej zasady bezpiecznej przystani opartej na raportowaniu CbCR. Będzie ona miała zastosowanie do lat obrotowych rozpoczynających się do 31 grudnia 2027 r. włącznie. Próg wymaganego ETR dla zastosowania tej bezpiecznej przystani pozostanie na poziomie 17%. W okresie przejściowym podatnicy będą mogli dokonać wyboru między zasadą CbCR a nową zasadą SESH.
Zasada bezpiecznej przystani dla zachęt podatkowych opartych na substancji
Wprowadzona nowa bezpieczna przystań dla zachęt podatkowych opartych na substancji pozwala traktować niektóre kwalifikowane zachęty podatkowe (QTI) jako podatek zapłacony, co redukuje lub eliminuje podatek wyrównawczy wynikający z tych zachęt. Zasada dotyczy zachęt powiązanych z rzeczywistą działalnością gospodarczą (np. opartych na kosztach płac czy produkcji) i obejmuje kwalifikowane zwrotne oraz zbywalne kredyty podatkowe.
Preferencyjne zasady traktowania zachęt podatkowych są jednak ograniczone limitem, który wynosi zasadniczo do 5,5% wyższej z wartości kosztów płac lub amortyzacji, bądź alternatywnie do 1% wartości bilansowej rzeczowych aktywów trwałych.
Zasada ma obowiązywać począwszy od 2026 roku.
Podsumowanie
Nowe wytyczne OECD są kompromisem mającym na celu zabezpieczenie wdrożenia globalnego porozumienia podatkowego. Z jednej strony, przedłużenie zasady CbCR daje firmom dodatkowy rok ulgi administracyjnej, z drugiej jednak wprowadzają one nowe, skomplikowane regulacje oraz zapowiadają dalsze zmiany regulacji. W rezultacie długoterminowa stabilność filaru II wciąż stoi pod znakiem zapytania.
W przypadku pytań dotyczących wpływu nowych regulacji na Państwa działalność, zapraszamy do kontaktu z naszymi ekspertami.
Autorzy:
