Nowa stawka 22% CIT dla największych podatników. Kolejny projekt zmian w podatkach dochodowych trafił do Sejmu

W Sejmie toczą się prace nad przyjętym przez Rząd w dniu 29 września 2026 r. projektem ustawy (UD458) zmieniającej przepisy w zakresie podatków PIT, CIT oraz ryczałtu ewidencjonowanego. Projekt przewiduje korzystne zmiany dla części podatników PIT rozliczających się według skali podatkowej. Z drugiej strony, zaplanowano wyższe obciążenia podatkowe dla najlepiej zarabiających przedsiębiorców oraz największych podatników CIT. Poniżej przedstawiamy główne założenia zmian w zakresie CIT. Propozycje dotyczące PIT oraz ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych omawiamy w odrębnym artykule.

Propozycja zmian w CIT dotyczy objęcia największych podatników nową stawką 22%. Szczegóły tej regulacji są następujące:

Zakres podmiotowy - próg przychodowy 50 mln EUR

Projekt przewiduje, że stawka 22% ma dotyczyć podatników, w tym podatkowych grup kapitałowych (PGK), których przychody w roku podatkowym bezpośrednio poprzedzającym dany rok przekroczyły równowartość 50 mln EUR. Oznacza to, że wyższa stawka podatkowa nie obejmie nowych podatników w pierwszym roku podatkowym, z zastrzeżeniem PGK, jeżeli warunki spełniała co najmniej jedna spółka przed utworzeniem grupy, oraz określonych przypadków restrukturyzacji.
Stawka 22% CIT ma objąć także podatników, którzy w którymkolwiek dniu poprzedniego roku podatkowego byli jednostkami składowymi grupy krajowej lub międzynarodowej w rozumieniu ustawy o opodatkowaniu wyrównawczym jednostek składowych grup międzynarodowych i krajowych (tzw. Pillar 2). W praktyce może to oznaczać, że stawka 22% CIT będzie dotyczyć nawet mniejszych podatników nieprzekraczających progu przychodowego, z uwagi na ich przynależność do grupy krajowej lub międzynarodowej osiągającej przychód grupowy wynoszący co najmniej 750 mln euro.
Kwotę 50 mln EUR przelicza się według średniego kursu euro ogłoszonego przez NBP na ostatni dzień roboczy roku podatkowego, w którym uzyskano przychody. Jeżeli rok podatkowy podatnika był dłuższy albo krótszy niż 12 miesięcy, kwotę 50 mln EUR, ustala się jako iloczyn 1/12 tej kwoty i liczby pełnych miesięcy w tym roku podatkowym.

Wyjątek dla instytucji finansowych

Projekt zastrzega pierwszeństwo szczególnych stawek CIT dla instytucji finansowych (m.in. banków krajowych, zagranicznych, instytucji kredytowych, SKOKi), które obowiązują od 2026 roku.

Zaliczki uproszczone

Podatnik objęty stawką 22% CIT, obliczający uproszczone zaliczki na podstawie podatku należnego za rok, w którym stosował stawkę 19%, powinien podwyższyć tak ustaloną kwotę zaliczki o 15,8%. Zasada ta nie dotyczy określonych w projekcie PGK, w których skład wchodzi bank krajowy.

Reorganizacje

Projekt przewiduje zastosowanie stawki 22% CIT dla określonych reorganizacji, tj. przejęcia lub przekazania przedsiębiorstwa, ZCP lub składników majątku o wartości przekraczającej 10% aktywów bilansowych podatnika. Stawka 22% CIT ma zastosowanie w roku reorganizacji oraz dwóch kolejnych latach podatkowych.
Deklarowanym przez ustawodawcę celem proponowanej zmiany jest zapobieganie unikaniu stawki 22% CIT poprzez reorganizacje, które zmieniają poziom przychodów uwzględnianych przy ocenie obowiązku stosowania wyższej stawki CIT. W odniesieniu do podziałów i aportów przepis nie zawiera jednak żadnej przesłanki nadużycia. W rezultacie, przy planowaniu reorganizacji konieczna może być nie tylko ocena jej neutralności podatkowej, lecz także sprawdzenie, czy nie spowoduje ona objęcia podatnika stawką 22% CIT.
W przypadku połączeń, jeżeli co najmniej jeden z łączących się podatników spełniał warunki do zastosowania stawki 22% CIT, obejmie ona także pierwszy rok podatkowy po połączeniu podatnika przejmującego majątek, w tym nowo zawiązanego. Gdy w związku z połączeniem podatnik nie zamknął ksiąg rachunkowych, wyższa stawka CIT będzie obowiązywała już w roku połączenia.

Wątpliwości wokół projektu

Projektowane regulacje już na etapie konsultacji publicznych spotkały się z licznymi zastrzeżeniami dotyczącymi przede wszystkim ich zakresu oraz ryzyka objęcia podwyższoną stawką CIT sytuacji, które nie wiążą się z optymalizacją podatkową. W toku konsultacji podnoszono m.in. na takie argumenty:

próg 50 mln euro oparty wyłącznie na przychodach nie odzwierciedla rzeczywistej dochodowości przedsiębiorstw - regulacja może objąć również podmioty o niskiej rentowności, działające w branżach niskomarżowych;
ze względu na brak progresji, nawet nieznaczne przekroczenie progu 50 mln euro spowoduje objęcie całego dochodu stawką 22%, a nie tylko nadwyżki ponad próg;
objęcie stawką 22% również podmiotów, które samodzielnie nie przekraczają progu 50 mln euro przychodów, lecz należą do grup krajowych lub międzynarodowych objętych regulacjami Pillar 2. Szczególnie krytykowano możliwość objęcia stawką 22% podmiotów korzystających obecnie z preferencyjnej stawki 9% CIT, jeżeli są częścią dużej grupy;
pojawiały się również postulaty wydłużenia vacatio legis oraz przeprowadzenia pogłębionej analizy wpływu podwyżki CIT na inwestycje, zatrudnienie i konkurencyjność gospodarki.

Dodatkowe wątpliwości budzą przepisy dotyczące reorganizacji, które zostały wprowadzone do projektu już po zakończeniu konsultacji publicznych. W konsekwencji rozwiązania te nie były przedmiotem szerszej debaty ani oceny skutków regulacji przez zainteresowane środowiska. Jednocześnie sposób ich sformułowania może rodzić pytania o ich zasadność.

Choć z uzasadnienia wynika, że celem nowych regulacji jest przeciwdziałanie unikaniu stosowania 22% stawki CIT poprzez reorganizacje wpływające na poziom przychodów uwzględnianych przy ocenie spełnienia ustawowych progów, literalne brzmienie projektowanych przepisów wydaje się wykraczać poza tak określony cel. W szczególności mechanizm nie jest ograniczony wyłącznie do przypadków przekroczenia określonych progów przychodowych ani do reorganizacji podejmowanych z przyczyn podatkowych. W efekcie nowe regulacje mogą potencjalnie obejmować również reorganizacje przeprowadzane z uzasadnionych powodów biznesowych, niezwiązane z próbą obejścia zasad stosowania podwyższonej stawki CIT.

Termin wejścia w życie

Projekt zakłada wejście ustawy w życie z dniem 1 stycznia 2027 r. Zmiany w CIT mają mieć zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych w roku podatkowym rozpoczynającym się po 31 grudnia 2026 r.
Przy weryfikacji progu 50 mln EUR należy uwzględnić przychody roku podatkowego bezpośrednio poprzedzającego ten rok. W praktyce oznacza to, że w celu określenia, czy stawka 22% CIT będzie miała zastosowanie w 2027 r., należy zweryfikować przychody uzyskane przez podatnika w 2026 r.