Od 1 października 2026 r. wchodzą w życie istotne zmiany w przepisach dotyczących raportowania schematów podatkowych (MDR).
Najważniejsze z nich obejmują m.in.:
- odejście od raportowania tzw. krajowych schematów podatkowych;
- wyłączenie z zakresu MDR uzgodnień dotyczących podatku VAT oraz podatku akcyzowego;
- zmiany w definicja podstawowych pojęć, w tym „kryterium głównej korzyści”;
- połączenie roli promotora i wspomagającego;
- zmiany w sposobie i terminach wykonywania obowiązków przez podmioty zobowiązane;
- zniesienie obowiązku przekazywania zawiadomień MDR-2;
- wyłączenie możliwości wydawania interpretacji indywidualnych w zakresie raportowania schematów podatkowych.
W praktyce oznacza to, że dla większości jednostek samorządu terytorialnego nowe regulacje prowadzą do niemal całkowitego wyeliminowania obowiązków raportowych w odniesieniu do nowych uzgodnień. Należy przy tym pamiętać, że nowe zasady znajdą zastosowanie, co do zasady do uzgodnień powstałych od 1 października 2026 r.
Dwie zmiany, które praktycznie eliminują obowiązki MDR w większości JST
Dla samorządów kluczowe znaczenie mają przede wszystkim dwie zmiany.
Po pierwsze, od 1 października 2026 r. raportowaniu nie będą podlegały tzw. schematy krajowe. Po drugie, poza zakresem MDR znajdą się uzgodnienia dotyczące wyłącznie podatku VAT.
Jest to zmiana o fundamentalnym znaczeniu dla samorządów. Dotychczasowa praktyka pokazuje bowiem, że zdecydowana większość uzgodnień identyfikowanych przez JST jako schematy podatkowe dotyczyła właśnie rozliczeń VAT i jednocześnie była kwalifikowana jako tzw. schematy krajowe.
W konsekwencji można oczekiwać, że w przypadku większości JST obowiązek raportowania schematów podatkowych nie będzie powstawał w ogóle, a sytuacje wymagające analizy pod kątem MDR będą należały do wyjątków. Jest to jedna z nielicznych zmian podatkowych ostatnich lat, która realnie prowadzi do zmniejszenia obciążeń administracyjnych po stronie samorządów.
Czy samorządy mogą całkowicie zapomnieć o MDR?
Nie oznacza to całkowitego zniknięcia regulacji MDR.
Nadal istnieć będą sytuacje podlegające raportowaniu zgodnie z nowymi przepisami. Z perspektywy praktyki JST może w szczególności chodzić o uzgodnienia zawierające element transgraniczny oraz dotyczące korzyści w podatku dochodowym (np. rozliczanego przez zakłady budżetowe lub spółki komunalne). Tego typu sytuacje będą jednak dotyczyły znacznie węższego katalogu uzgodnień niż obecnie i w praktyce powinny występować w działalności JST incydentalnie.
Z punktu widzenia większości jednostek samorządu terytorialnego znaczenie MDR ulegnie więc istotnemu ograniczeniu, a analiza potencjalnych obowiązków raportowych będzie potrzebna zdecydowanie rzadziej niż dotychczas.
Mniej obowiązków podatkowych nie oznacza braku działań organizacyjnych
Pomimo znaczącego ograniczenia obowiązków raportowych nowe regulacje wymagają od JST podjęcia określonych działań dostosowawczych.
W ostatnich latach wiele jednostek wdrożyło procedury identyfikowania i raportowania schematów podatkowych. Najczęściej były one wprowadzane do porządku prawnego JST w formie zarządzeń kierowników jednostek, regulaminów wewnętrznych lub innych aktów obowiązujących w danej jednostce.
W związku z wejściem w życie omawianych regulacji warto przeprowadzić przegląd tych dokumentów pod kątem ich zgodności z aktualnym stanem prawnym. Konieczna jest aktualizacja procedur MDR z uwagi na zmianę przepisów, do których się odwołują. Warto też zweryfikować zakres obowiązków poszczególnych komórek organizacyjnych, zasady identyfikowania potencjalnych schematów podatkowych oraz wewnętrzny obieg informacji związanych z MDR.
Procedury tworzone były w okresie, w którym okoliczności wystąpienia schematów podatkowych były niejasne z uwagi na wysoki poziom skomplikowania przepisów regulujących tę kwestię. Po wejściu w życie nowelizacji wiele z przyjętych pierwotnie rozwiązań może okazać się nadmiernie rozbudowanych w stosunku do rzeczywistych wymogów prawnych ciążących na samorządach.
Co to oznacza dla JST?
Od 1 października 2026 r. większość jednostek samorządu terytorialnego odczuje realne skutki deregulacji w obszarze MDR.
Autorzy:
