21 sierpnia 2026 r. Ministerstwo Finansów zaproponowało rozszerzenie słownika znaczników podatkowych w JPK_KR_PD. Projekt przewiduje nowe oznaczenia dotyczące kwot faktycznie odliczanych w ramach ulgi B+R. Chociaż nie zmienia materialnych zasad korzystania z ulg podatkowych, może wymagać dostosowania sposobu prowadzenia ewidencji.
Zgodnie z komunikatem Ministerstwa celem zmian jest dokładniejsze odwzorowanie sposobu ustalania różnicy pomiędzy wynikiem finansowym a podstawą opodatkowania. Uwagi do projektu można zgłaszać do 15 września 2026 r.
W projekcie występują dwa nowe znaczniki pozabilansowe odnoszące się już nie tylko do poniesienia kosztów B+R, lecz do ich faktycznego odliczenia od podstawy opodatkowania:
- PD20_PB – koszty uzyskania przychodów poniesione i odliczone w raportowanym roku podatkowym lub obrotowym na działalność badawczo-rozwojową (ulga B+R);
- PD21_PB – koszty kwalifikowane nieodliczone w poprzednich latach, podlegające odliczeniu w roku podatkowym (ulga B+R).
Poniżej przedstawiamy obowiązujące obecnie znaczniki kont bilansowych i pozabilansowych związane z ulgami podatkowymi:
- PD7: Koszty uzyskania przychodów poniesione na działalność badawczo-rozwojową (ulga B+R)
- PD7_PB (pozabilansowe): Koszty uzyskania przychodów poniesione na działalność badawczo-rozwojową (ulga B+R)
- PD8_1: Kwalifikowane prawa własności intelektualnej (IP Box) - przychody będące przychodami podatkowymi
- PD8_PB_1 (pozabilansowe): Kwalifikowane prawa własności intelektualnej (IP Box) - przychody będące przychodami podatkowymi
- PD8_2: Kwalifikowane prawa własności intelektualnej (IP Box) - koszty stanowiące koszty uzyskania przychodu
- PD8_PB_2 (pozabilansowe): Kwalifikowane prawa własności intelektualnej (IP Box) - koszty stanowiące koszty uzyskania przychodu
Projekt wprowadza istotną zmianę w zakresie raportowania ulgi B+R, pozostawiając raportowanie IP Box bez zmian. Rozdziela bowiem:
- ewidencję kosztów poniesionych na działalność B+R; oraz
- kwoty faktycznie odliczane w rozliczeniu podatkowym.
Harmonogram wdrożenia JPK_CIT
Obowiązek przekazywania JPK_KR_PD jest wdrażany stopniowo:
- za lata podatkowe rozpoczynające się po 31 grudnia 2024 r. obowiązek objął podatkowe grupy kapitałowe oraz największych podatników, których przychody przekroczyły 50 mln euro;
- za lata podatkowe rozpoczynające się po 31 grudnia 2025 r. obowiązek objął podatników zobowiązanych do składania JPK_VAT;
- za lata podatkowe rozpoczynające się po 31 grudnia 2026 r. obowiązek zostanie rozszerzony na pozostałych podatników CIT.
W konsekwencji od 1 stycznia 2027 r. obowiązek przekazywania JPK_KR_PD obejmie wszystkich podatników CIT prowadzących księgi rachunkowe.
Termin złożenia JPK_CIT
Pierwotnie podatnicy CIT byli zobowiązani do przekazywania JPK_KR_PD w terminie złożenia zeznania CIT. Na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 16 lutego 2026 roku w sprawie przedłużenia terminów przesyłania ksiąg rachunkowych w zakresie podatku dochodowego od osób prawnych termin przesłania struktury JPK_KR_PD wydłużono z 3 do 7 miesięcy po zakończeniu roku podatkowego, a więc o 4 miesiące. Rozporządzenie dotyczy wyłącznie struktury JPK_KR_PD.
Obowiązek przesyłania drugiej struktury — JPK_ST_KR (ewidencja środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych) — został odroczony o rok na mocy odrębnego rozporządzenia z 13 grudnia 2024 r. Na marginesie należy wskazać, że Ministerstwo Finansów opublikowało projekt rozporządzenia przewidujący czasowe odroczenie obowiązków dotyczących struktury JPK_ST_KR, tj. raportowania ewidencji środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych. Zgodnie z projektem zwolnienie miałoby objąć lata podatkowe i obrotowe rozpoczynające się po 31 grudnia 2025 r., a przed 1 stycznia 2029 r. W praktyce oznaczałoby to, że obowiązek raportowania JPK_ST_KR zostałby przesunięty na lata rozpoczynające się od 2029 r.
Istotne jest przy tym, że projektowane odroczenie dotyczy wyłącznie struktury JPK_ST_KR i nie obejmuje JPK_KR_PD. Tym samym obowiązki i terminy związane z raportowaniem ksiąg rachunkowych dla celów podatku dochodowego w strukturze JPK_KR_PD pozostają aktualne.
Komentarz PwC
- Potencjalne ryzyka
Projektowane rozszerzenie raportowania potencjalnie może zwiększyć ryzyko ujawnienia rozbieżności między księgami rachunkowymi, ewidencją pomocniczą, kalkulacją ulgi B+R a wartościami wykazanymi w JPK_KR_PD. W przypadku nierzetelnego albo wadliwego prowadzenia ksiąg – warto pamiętać o ryzyku odpowiedzialności karno-skarbowej na podstawie art. 61 § 1–3 Kodeksu Karnego Skarbowego.
Jednocześnie, w naszej ocenie, znaczniki podatkowe stosowane w JPK_KR_PD mają charakter ewidencyjno-informacyjny, a nie materialnoprawny. Nieprawidłowe przypisanie znacznika lub brak oznaczenia określonego konta nie powinny zatem prowadzić do zakwestionowania prawa podatnika do skorzystania z ulgi B+R lub preferencji IP Box. Prawo do zastosowania tych preferencji zależy od spełnienia przesłanek wynikających z ustaw podatkowych, a nie od technicznego sposobu prezentacji danych w strukturze JPK_KR_PD. Co do zasady, nowe znaczniki pozabilansowe dotyczące ulgi B+R powinny jednak odpowiadać kwotom wykazywanym w CIT-BR.
Nie oznacza to, że sposób prowadzenia ewidencji lub raportowania danych pozostaje bez znaczenia. Zarówno przepisy dotyczące ulgi B+R, jak i regulacje odnoszące się do IP Box przewidują obowiązki ewidencyjne, których celem jest umożliwienie identyfikacji wartości uwzględnianych w rozliczeniu danej preferencji. W przypadku ulgi B+R podatnik powinien wyodrębnić w prowadzonej ewidencji rachunkowej koszty działalności badawczo-rozwojowej. Z kolei zastosowanie IP Box wymaga prowadzenia ewidencji pozwalającej między innymi na ustalenie przychodów, kosztów uzyskania przychodów, dochodu, straty oraz kosztów uwzględnianych przy kalkulacji wskaźnika nexus w odniesieniu do kwalifikowanych praw własności intelektualnej.
Dotychczasowa dominująca praktyka interpretacyjna wskazuje, że wymóg ewidencyjny należy rozumieć funkcjonalnie. W jej świetle, kluczowe zdaje się to, czy sposób prowadzenia ewidencji pozwala na wiarygodną identyfikację oraz prawidłowe ustalenie wartości uwzględnianych w rozliczeniu preferencji, a nie to, czy podatnik zastosował jeden określony techniczny model ewidencjonowania. Przykładowo, w interpretacji indywidualnej z 10 października 2024 r., sygn. 0114-KDIP2-1.4010.488.2024.1.PK, Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej potwierdził prawidłowość stanowiska, zgodnie z którym obowiązek wyodrębnienia kosztów działalności B+R może zostać spełniony przy wykorzystaniu ewidencji pomocniczej prowadzonej w pliku Excel.
W konsekwencji kluczowa może być potrzeba zapewnienia możliwości prześledzenia ścieżki danych. Rozbieżności między danymi księgowymi a wartościami wykazywanymi w rozliczeniu preferencji mogą wynikać z jej konstrukcji, w szczególności z dalszej kwalifikacji kosztów, stosowania proporcji, wyłączeń ustawowych lub limitów odliczenia. Warto, by podatnik był w stanie wskazać źródło tych różnic, przedstawić przyjętą metodologię oraz odtworzyć przejście od danych księgowych do wartości wykazanych w rozliczeniu podatkowym. Brak takiego powiązania może utrudnić obronę prawidłowości kalkulacji ulgi oraz zwiększyć ryzyko zakwestionowania rzetelności lub kompletności raportowanych danych.
Dlatego ryzyka związanego z JPK_KR_PD nie należy utożsamiać automatycznie z ryzykiem utraty prawa do ulgi. Są to dwa odrębne poziomy oceny:
- poziom materialnoprawny, obejmujący spełnienie ustawowych warunków skorzystania z ulgi B+R lub IP Box;
- poziom ewidencyjno-raportowy, obejmujący prawidłowość, kompletność i spójność danych przekazywanych w JPK_KR_PD.
W naszej ocenie nieprawidłowość dotycząca znacznika nie powinna pozbawiać podatnika prawa do preferencji, przy czym potencjalnie może prowadzić do dodatkowych pytań ze strony organu jak i konieczności przedstawienia dodatkowych wyjaśnień, skorygowania raportowanych danych lub weryfikacji prawidłowości realizacji obowiązków ewidencyjnych. Z perspektywy zarządzania ryzykiem zachecamy zatem do stworzenia spójnej, udokumentowanej i możliwej do odtworzenia ścieżki danych: od ksiąg rachunkowych, przez ewidencje pomocnicze i kalkulację podatkową, po JPK_KR_PD oraz deklarację CIT.
- Podsumowanie
Naszym zdaniem, projektowane zmiany nie modyfikują materialnych warunków korzystania z ulgi B+R. Nie zmieniają katalogu kosztów kwalifikowanych, limitów odliczenia ani zasad identyfikacji działalności badawczo-rozwojowej. Mogą jednak istotnie wpłynąć na sposób, w jaki podatnik będzie przedstawiał dane dotyczące ulgi w JPK_KR_PD. W praktyce oznacza to przesunięcie akcentu z samego przygotowania kalkulacji ulgi na możliwość odtworzenia całej ścieżki danych: od zapisu księgowego, przez ewidencję pomocniczą i kalkulację podatkową, aż po wartość faktycznie odliczoną i zaraportowaną.
Nie należy również zakładać, że techniczne przypisanie nowych znaczników automatycznie rozwiąże wszystkie wątpliwości. Sytuacja każdego podatnika może być inna, w szczególności ze względu na wykorzystywany plan kont, narzędzia informatyczne, moment przygotowania kalkulacji ulgi, sposób prowadzenia ewidencji oraz rozliczanie kosztów z poprzednich lat.
Z tego względu, w naszej ocenie, projekt Ministerstwa Finansów warto potraktować nie tylko jako zapowiedź zmiany technicznej, ale również jako okazję do zweryfikowania, czy proces rozliczania zachęt podatkowych jest spójny z przyszłym modelem raportowania JPK_CIT.
Autorzy:
