Ministerstwo Finansów i Gospodarki opublikowało 16 października 2026 r. projekt zmian w rozporządzeniach w sprawie cen transferowych (CIT i PIT), który po raz pierwszy wprowadza odrębny rozdział poświęcony transakcjom finansowym. Planowane wejście w życie to 1 stycznia 2027 r. Projekt czerpie z Wytycznych OECD (rozdział X) i odpowiada na postulaty zgłaszane w ramach prac Forum Cen Transferowych.

 

To istotna zmiana dla każdej grupy, która zawiera wewnątrzgrupowe transakcje finansowe. Ocena transakcji finansowej nie kończy się już na rynkowym oprocentowaniu. Przepisy wprost wskazują, co trzeba zbadać, zanim przejdzie się do benchmarku, a organy podatkowe dostaną gotowy katalog argumentów do wykorzystania w kontroli.

 

Co się zmienia

Projekt wymienia konkretne okoliczności, które mają znaczenie przy ocenie transakcji finansowych. Będzie to wspólny punkt odniesienia dla organów i podatników. Katalog obejmuje:

  • Rzeczywisty charakter transakcji. Liczy się istota ekonomiczna, a nie nazwa umowy. Pożyczka może zostać w całości lub w części uznana za kapitał, jeżeli pożyczkobiorca nie pozyskałby takiego finansowania na rynku albo nie byłby w stanie go obsłużyć. Znaczenie mają termin i harmonogram spłaty, faktyczna zapłata odsetek, źródło tych płatności oraz zachowanie stron w przypadku braku spłaty.
  • Perspektywę obu stron. Warunki ocenia się z punktu widzenia pożyczkodawcy i pożyczkobiorcy, z uwzględnieniem opcji realistycznie dla nich dostępnych, w tym renegocjacji.
  • Gwarant musi mieć faktyczną zdolność do wykonania zobowiązania, zobowiązanie musi być egzekwowalne, a beneficjent musi odnosić z gwarancji realną korzyść.
  • Cash pooling. System ocenia się jako całość: funkcje lidera i uczestników, kształtowanie się sald, podział korzyści z synergii oraz wzajemne gwarancje.
  • Parametry instrumentu i rating. Projekt wymienia katalog czynników wpływających na wycenę transakcji, m.in. kwotę, cel, okres, walutę, zabezpieczenie, rodzaj oprocentowania, kolejność zaspokajania roszczeń i koszty transakcyjne. Przy ocenie zdolności kredytowej uwzględnia się wsparcie grupy, zależne od znaczenia podmiotu dla grupy i od stopnia jego powiązania z resztą grupy.

 

Co to oznacza w praktyce

  • Koszty i podatek u źródła. Jeżeli część finansowania zostanie uznana za kapitał, odsetki od tej części mogą nie stanowić kosztu podatkowego. Zmienia się też charakter płatności dla celów podatku u źródła, co może podważyć zwolnienie lub obniżoną stawkę i prowadzić do poboru według stawki 20%.
  • Polski pożyczkodawca. Również w takich przypadkach transakcja podlega ocenie z perspektywy jej rzeczywistego charakteru ekonomicznego, co może prowadzić do oszacowania wyższych przychodów odsetkowych.
  • Gwarancje i cash pooling. Opłata za gwarancję bez realnej korzyści jest trudna do obrony jako koszt, a nieodpłatne zabezpieczenie może wymagać wynagrodzenia gwaranta. Trwałe salda w cash poolingu mogą zostać potraktowane jak pożyczki długoterminowe.
  • Wyższa stawka sporu. Kwestionowanie samego charakteru transakcji oznacza wyższe korekty, a w konsekwencji także większe ryzyko karne skarbowe.

 

Których transakcji to dotyczy

Nowe przepisy obejmą wszystkie transakcje finansowe istniejące od 1 stycznia 2027 r., także te zawarte wcześniej. Nie oznacza to jednak, że wcześniejsze lata pozostają poza zakresem analizy. Projektowane przepisy określają sposób przeprowadzania badania porównywalności, a zasada ceny rynkowej i Wytyczne OECD wymagały podobnego podejścia już wcześniej. Dla okresów sprzed 2027 r. organ nie będzie miał do dyspozycji nowego katalogu, ale może sięgać po te same argumenty na gruncie dotychczasowych zasad.

 

Na co zwrócić uwagę teraz

Obszar Sygnał ryzyka Co rozważyć
Pożyczki Wielokrotne prolongaty, kapitalizowane odsetki, brak spłat, brak terminu lub harmonogramu Uporządkowanie umów i harmonogramów, renegocjacja, częściowa spłata lub konwersja na kapitał
Zdolność do zadłużenia Pożyczkobiorca ze stratami, ujemnymi kapitałami lub przepływami, które nie pokrywają obsługi długu Analiza zdolności do zadłużenia przy udzieleniu finansowania i jej monitoring w czasie trwania transakcji, częściowa spłata lub konwersja na kapitał
Gwarancje Gwarant bez realnej zdolności finansowej, opłata bez wykazanej korzyści Wykazanie korzyści i zdolności gwaranta albo rezygnacja z opłaty
Cash pooling Trwałe salda, rutynowe wynagrodzenie lidera, brak podziału korzyści Przegląd sald długoterminowych, wynagrodzenia lidera i alokacji korzyści
Benchmark Analiza ograniczona do oprocentowania, bez uwzględnienia parametrów wskazanych w projekcie Weryfikacja, czy benchmark uwzględnia wszystkie te elementy, a w razie luk rozważenie jego aktualizacji

 

Analiza a dokumentacja

Projektowane przepisy określają sposób przeprowadzania badania porównywalności, w tym przez organ podatkowy weryfikujący ceny transferowe. Zakres analizy wymaganej od organu wyznacza zatem także zakres, na który powinien być przygotowany podatnik. Zmiany nie obejmują rozporządzenia w sprawie dokumentacji cen transferowych, a więc nie tworzą formalnego obowiązku ujmowania tych analiz w dokumentacji. W przypadku istotnych transakcji można jednak oczekiwać, że analizy te będą przygotowywane z wyprzedzeniem i włączane do dokumentacji, a nie pozostawiane do przeprowadzenia organowi w toku kontroli.

Chętnie pomożemy w przeglądzie finansowania wewnątrzgrupowego i ocenie, które transakcje wymagają działań przed 2027 r.

Materiał ma charakter informacyjny i odzwierciedla treść projektu z 12 października 2026 r., który może jeszcze ulec zmianie.