Nowelizacja ustawy o biegłych rewidentach rozszerza zakres czynności rewizyjnych o atestację sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju (ESG), określa szczegółowe wymagania kwalifikacyjne dla biegłych oraz wzmacnia rolę komitetu audytu i rady nadzorczej. Ramy proceduralne po stronie jednostek wynikają z Ustawy o rachunkowości: wybór audytora/firmy audytorskiej przez organ zatwierdzający, odpowiednie terminy zawierania umów, rzetelność dokumentacji i udostępnianie sprawozdań organom i akcjonariuszom.
Kluczowe zmiany w ustawie o biegłych rewidentach – czego dotyczą
- Atestacja sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju: biegły rewident może wykonywać atestację raportów ESG obok klasycznego badania sprawozdania finansowego. Zakres opinii z atestacji ma potwierdzać: (1) zgodność raportu z przepisami i standardami ESRS, (2) prawidłowość procesu oceny istotności (double materiality), (3) poprawność oznakowania (XBRL) zgodnie z art. 63zc UoR, (4) zgodność ujawnień taksonomicznych z art. 8 rozporządzenia 2020/852.
- Kwalifikacje biegłych do atestacji ESG: wprowadzono wymagania dotyczące egzaminów z wiedzy, 8‑miesięcznej aplikacji w zakresie atestacji, egzaminu dyplomowego i wpisu do rejestru jako uprawnionego do atestacji sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju.
- System jakości i sankcje: nowelizacja przewiduje zmiany w systemach zarządzania jakością firm audytorskich oraz sankcje związane z realizacją atestacji ESG (np. za naruszenia standardów lub przepisów).
- Sprawozdanie z badania a publiczne CbCR: do sprawozdania z badania dodano informację, czy jednostka miała obowiązek złożyć sprawozdanie o podatku dochodowym (public CbCR) i czy je złożyła, począwszy od sprawozdania za rok rozpoczynający się po 21 czerwca 2024 r.
Co musi zrobić spółka – wymogi dokumentacyjne i formalne (na gruncie UoR)
- Wybór firmy audytorskiej: wyboru dokonuje organ zatwierdzający sprawozdanie finansowe (także dla atestacji ESG). Umowę na badanie należy zawrzeć w terminie umożliwiającym udział audytora w inwentaryzacji; pierwsza umowa na badanie ustawowe zawierana jest co najmniej na 2 lata (art. 66 ust. 4–5 UoR).
- Atestacja ESG – obowiązek i integracja: UoR przewiduje atestację sprawozdawczości zrównoważonego rozwoju (art. 64 ust. 7) oraz jej włączenie do sprawozdania z działalności wraz z cyfrowym formatem i oznakowaniem (art. 63zc) – co determinuje przygotowanie kompletnej dokumentacji dowodowej dla biegłego.
- Standard rzetelności: kierownik jednostki odpowiada za rzetelność i jasność obrazu (art. 4 ust. 1–4a UoR), posiadanie i aktualizację dokumentacji zasad (polityki) rachunkowości, w tym systemu ochrony danych i ścieżek akceptacji (art. 10 ust. 1–2 UoR) – te elementy muszą obejmować także proces ESG i jego kontrolę jakości.
- Udostępnienie i złożenie: jednostka ma obowiązki udostępnieniowe dla właścicieli (co najmniej 15 dni przed zgromadzeniem) oraz złożeniowe do KRS po zatwierdzeniu sprawozdania (art. 68–69 UoR). W praktyce sprawozdanie finansowe, sprawozdanie z działalności oraz – gdy dotyczy – sprawozdanie z atestacji ESG podlegają komunikacji z interesariuszami i archiwizacji zgodnie z UoR.
Jak przygotować się operacyjnie – rekomendacje PwC
- Zdefiniuj model ładu dla ESG: przypisz role (zarząd, komitet audytu, właściciele procesów), ustal kalendarz raportowy i punkty kontroli, aby proces atestacji przebiegł efektywnie.
- Uporządkuj dane i dowody: przygotuj mapę źródeł danych, ślad audytowy procesu podwójnej istotności i dokumenty potwierdzające oznakowanie XBRL – zakres opinii biegłego wymaga tych dowodów.
- Zaplanuj wybór audytora: przeanalizuj, czy skorzystać z jednej firmy do badania i atestacji ESG, czy rozdzielić usługi; uwzględnij terminy z art. 66 UoR i wymogi niezależności.
- Przegląd sprawozdania z badania: dodaj sekcję o publicznym CbCR i weryfikuj gotowość do spełnienia tego wymogu w roku pierwszego zastosowania.
Jak PwC może pomóc
PwC zapewnia kompleksowe wsparcie: od oceny podlegania i luki kompetencyjnej, przez projekt procesu raportowego (double materiality, ESRS), przygotowanie dokumentacji do atestacji i oznakowania XBRL, po wsparcie komitetu audytu i zarządu w wyborze audytora oraz koordynację kalendarza badania/atestacji. Nasze zespoły łączą doświadczenie audytowe i regulacyjne, aby wdrożyć wymagania nowelizacji i jednocześnie usprawnić procesy raportowe.
Autorzy:
