Najnowsze stanowisko KSR porządkuje identyfikację i prezentację działalności przewidzianej do zaprzestania lub zaprzestanej. Podkreśla cztery kumulatywne kryteria kwalifikacji i ostrzegają przed myleniem „spadku skali” z faktycznym zaprzestaniem. Ustawa o rachunkowości wymaga odrębnej prezentacji przychodów i kosztów działalności przewidzianej do zaprzestania w RZiS oraz stosownych ujawnień w informacji dodatkowej, a kierownik jednostki odpowiada za rzetelny, jasny obraz i właściwą dokumentację polityki rachunkowości.
Dlaczego temat jest ważny
Ustawa o rachunkowości nie definiuje pojęć „działalność przewidziana do zaprzestania” i „zaprzestana”, co prowadziło do rozbieżności w praktyce. Stanowisko KSR wypełnia tę lukę, co przekłada się na spójniejsze raportowanie.
Kto przygotowuje informacje i gdzie je wykazać
Kierownik jednostki odpowiada za sporządzenie sprawozdania finansowego zgodnie z Ustawą, za rzetelność i jasność obrazu oraz posiadanie, aktualizowanie i stosowanie polityki rachunkowości (m.in. opis metod, plan kont, zasady ochrony danych).
W rachunku zysków i strat odpowiednie przychody i koszty związane z działalnością przewidzianą do zaprzestania wykazuje się oddzielnie od działalności kontynuowanej (art. 47 ust. 3 UoR), a w informacji dodatkowej ujawnia się dane dotyczące działalności zaniechanej w roku lub przewidzianej do zaniechania w kolejnym (Załącznik nr 1, ust. 2 pkt 5).
Kryteria kwalifikacji – esencja stanowiska KSR
Aby część działalności uznać za przewidzianą do zaprzestania lub zaprzestaną, powinna łącznie spełniać:
- Warunek czasowy: została zaprzestana w bieżącym okresie albo ma być zaprzestana w ciągu 12 miesięcy od dnia bilansowego na podstawie formalnej decyzji organu zarządzającego.
- Odrębność przedmiotowa lub geograficzna względem pozostałej działalności (odmienny produkt/linia, rynek, lokalizacja).
- Odrębność ekonomiczna: wydzielona dla celów zarządczych lub możliwa do wiarygodnego wydzielenia ze względu na wielkość i charakter.
- Istotność: próg ilościowy (np. 10% łącznych przychodów netto lub 10% łącznych kosztów operacyjnych) albo istotność jakościowa – gdy informacja ma znaczący wpływ na decyzje użytkowników sprawozdań.
Sam „spadek skali” działalności (np. słabsza sprzedaż) nie oznacza zaprzestania – w takim przypadku bardziej właściwe mogą być procedury związane z utratą wartości (impairment), a nie klasyfikacja jako działalność zaprzestana.
Jakie ujawnienia są wymagane
Odrębna prezentacja przychodów i kosztów działalności przewidzianej do zaprzestania w RZiS (art. 47 ust. 3 UoR), a w informacji dodatkowej – informacje o przychodach, kosztach i wyniku działalności zaniechanej lub przewidzianej do zaniechania (Załącznik nr 1).
Zasada rzetelnego i jasnego obrazu oraz istotności (art. 4 ust. 1–4a UoR) nakazuje dobrać poziom szczegółowości i rozbicie danych tak, by użytkownicy zrozumieli zakres i skutki zaprzestania (np. wpływ na EBITDA, przepływy operacyjne, zobowiązania związane z wyjściem).
Wymogi dokumentacyjne i formalne
Polityka rachunkowości powinna zawierać kryteria identyfikacji, ścieżkę decyzyjną (uchwały/zarządzenia), zakres danych oraz opis odrębnej prezentacji i ujawnień; konieczny jest także opis systemu IT oraz ochrony danych i zbiorów (art. 10 ust. 1–2 UoR).
Praktyczna checklista wdrożeniowa
- Zdefiniuj istotność (10% i kryteria jakościowe) oraz opisz w polityce rachunkowości.
- Wprowadź proces decyzyjny i archiwizuj dowody (uchwały, analizy segmentowe, harmonogramy wygaszenia działalności).
- Przygotuj szablony ujawnień i mapę danych (RZiS – odrębne ujęcie, informacja dodatkowa – opis, wpływ na wynik i przepływy).
- Uzgodnij podejście z audytorem (moment ujęcia, granice „części działalności”, zakres not).
Jak PwC może pomóc
- Doradztwo merytoryczne: warsztaty kwalifikacyjne (kryteria KSR, istotność), przegląd polityki rachunkowości i dostosowanie planu kont do prezentacji odrębnej.
- Proces i kontrola jakości: budowa procesu decyzyjnego, projektu ujawnień i wsparcie w kalkulacjach.
- Wsparcie regulacyjne i audytowe: uzgodnienie podejścia z biegłym rewidentem, przygotowanie not do sprawozdania i komunikacji z organami oraz interesariuszami.
Autorzy:
