Od roku obrotowego rozpoczynającego się po 31 grudnia 2024 r. podniesiono progi, których spełnienie skutkuje ustawowym obowiązkiem badania sprawozdania finansowego. Nowe wartości to: 3.125.000 euro dla sumy aktywów, 6.250.000 euro dla przychodów netto ze sprzedaży towarów i produktów oraz 50 etatów (bez zmian), przy czym do oceny bierze się co najmniej dwa z trzech kryteriów.
Zmiany idą w parze z ujednoliceniem definicji przychodów (wyłączenie przychodów z operacji finansowych) i wymagają przeglądu polityki rachunkowości, bazy danych z roku 2024 oraz odpowiedniego zaplanowania wyboru audytora i harmonogramu prac.
Na czym polega zmiana progów i kogo dotyczy
Od 2025 r. wzrosły progi dla ustawowego badania sprawozdań: 50 etatów (bez zmian), 3.125.000 euro – suma aktywów na koniec roku oraz 6.250.000 euro – przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów. Jednocześnie na potrzeby oceny spełnienia warunku przychodowego wyłączono przychody z operacji finansowych, a do badania kwalifikują się jednostki, które w poprzednim roku spełniły co najmniej dwa z trzech kryteriów. Co istotne, do weryfikacji progu na 2025 r. stosuje się wartości osiągnięte w roku obrotowym rozpoczynającym się po 31 grudnia 2023 r. (czyli w 2024 r.).
Podstawy prawne i formalności związane z badaniem
Warunki ustawowego badania określa art. 64 ustawy o rachunkowości. Po nowelizacji próg aktywów i przychodów został podwyższony, a mechanizm „2 z 3” pozostaje – ustawowe badanie obejmuje m.in. jednostki, które w poprzednim roku spełniły co najmniej dwa z kryteriów: zatrudnienie, suma aktywów, przychody. Wybór firmy audytorskiej należy do organu zatwierdzającego sprawozdanie finansowe; kierownik jednostki zawiera umowę w terminie umożliwiającym udział audytora w inwentaryzacji znaczących składników majątku (art. 66 ust. 4–5). Przy badaniu ustawowym pierwsza umowa zawierana jest co najmniej na dwa lata (art. 66 ust. 5). Ogólne obowiązki rachunkowości obejmują m.in. posiadanie i stosowanie polityki rachunkowości, prowadzenie ksiąg na podstawie dowodów, inwentaryzację, wycenę i sporządzanie sprawozdań oraz gromadzenie i przechowywanie dokumentacji (art. 4 ust. 3). Jednostka może stosować uproszczenia, jeżeli nie naruszają rzetelnego i jasnego obrazu, i ma kierować się zasadą istotności (art. 4 ust. 4–4a). Dokumentacja polityki rachunkowości musi obejmować m.in. metody wyceny, plan kont i sposób prowadzenia ksiąg oraz obieg dowodów (art. 10 ust. 1).
Co trzeba zrobić teraz – zalecenia praktyczne
- Przegląd progu na bazie roku 2024: Zweryfikuj, czy za rok obrotowy rozpoczynający się w 2024 r. spółka osiągnęła co najmniej dwie z trzech wielkości (50 etatów; 3.125.000 euro aktywów; 6.250.000 euro przychodów). Pamiętaj o wyłączeniu przychodów z operacji finansowych – stosuje się przychody netto ze sprzedaży towarów i produktów wg art. 3 ust. 1 pkt 30a UoR; na ten aspekt zwraca uwagę prezentacja.
- Aktualizacja polityki rachunkowości i mapy danych: Zaktualizuj definicje i klasyfikacje przychodów oraz wzory raportowe tak, aby były zgodne z ujednoliconą definicją przychodów i nowymi progami. Zapewnij ślad audytowy dla kalkulacji progów (art. 4 i art. 10).
- Wybór audytora i harmonogram: Jeśli spółka wchodzi w próg badania, zaplanuj wybór firmy audytorskiej przez organ zatwierdzający i zawarcie umowy z wyprzedzeniem, tak by audytor mógł uczestniczyć w inwentaryzacji (art. 66 ust. 4–5).
- Organizacja inwentaryzacji i zamknięcia ksiąg: Zabezpiecz logistykę spisu z natury, potwierdzeń sald i weryfikacji; odpowiednio udokumentuj procedury oraz rozliczenie różnic inwentaryzacyjnych zgodnie z wymogami ustawy (art. 26 – zakres inwentaryzacji).
Jak PwC może pomóc
PwC wspiera spółki w:
- analizie podlegania nowym progom (w tym ujednoliceniu definicji przychodów i „2 z 3” na bazie danych 2024) oraz przygotowaniu ścieżki decyzyjnej dla organów,
- aktualizacji polityki rachunkowości, planu kont i map źródeł danych; zaprojektowaniu śladu audytowego kalkulacji progów,
- przygotowaniu do badania: od przeglądu gotowości (pre‑audit readiness), przez harmonogram, po wsparcie w inwentaryzacji i organizacji procesu badania zgodnie z art. 66,
- optymalizacji procesów sprawozdawczych i kontrolnych tak, aby zmiana progów była także impulsem do podniesienia jakości danych i efektywności zespołów finansowych.
Autorzy:
