KSR 16 porządkuje katalog uproszczeń przewidzianych w Ustawie o rachunkowości, wskazuje warunki ich stosowania, konsekwencje dla ujęcia i wyceny oraz podaje wskazówki dot. poziomu istotności i prezentacji – szczególnie dla jednostek mikro i małych. Standard ma zastosowanie od 1 stycznia 2026 r. i ma pomóc kierownikom jednostek w praktycznym, udokumentowanym wyborze uproszczeń.
Czym jest KSR 16 i kogo dotyczy
KSR 16 to nowy standard Komitetu Standardów Rachunkowości, którego celem jest pomoc jednostkom – w szczególności mikro i małym – w stosowaniu uproszczeń dopuszczonych Ustawą o rachunkowości. Standard: (a) opracowuje wykaz uproszczeń, (b) podaje warunki i przykłady ich stosowania, (c) wyjaśnia wpływ wielkości, rodzaju i formy działalności na zakres możliwych uproszczeń, (d) objaśnia zasady ujmowania i wyceny aktywów/pasywów oraz przychodów/kosztów, gdy jednostka korzysta z uproszczeń, (e) wskazuje, jak ustalać poziom istotności w dokumentacji polityki rachunkowości, oraz (f) opisuje możliwości wyboru uproszczeń przez jednostki mikro i małe w prezentacji sprawozdania i ich konsekwencje. Standard ma zastosowanie od 1 stycznia 2026 r.
Co – zgodnie z KSR 16 – powinien zrobić kierownik jednostki
- Zidentyfikować, jakie uproszczenia są w ogóle dostępne dla danej jednostki (biorąc pod uwagę wielkość, rodzaj i formę działalności) oraz które z nich spełniają warunek rzetelnego i jasnego obrazu w kontekście istotności.
- Udokumentować wybory w polityce rachunkowości wraz z poziomami istotności, przykładami zastosowań i wpływem na ujęcie/wycenę oraz prezentację (np. skutki dla informacji dodatkowej, rachunku zysków i strat, bilansu).
Wymogi dokumentacyjne i formalne z UoR – o czym pamiętać
- Dokumentacja polityki rachunkowości: musi obejmować m.in. metody wyceny, plan kont, wykaz ksiąg oraz – przy systemach IT – opis systemu informatycznego, algorytmów, parametrów i zabezpieczeń, w tym wersji oprogramowania i daty wdrożenia (art. 10 ust. 1–2 UoR).
- Ochrona i przechowywanie: zbiory (polityka, księgi, dowody, sprawozdania) trzeba przechowywać i chronić przed zmianą/utraceniem oraz zapewnić ich odtworzenie – w tym tworzenie kopii zapasowych i organizacyjne/techniczne zabezpieczenia (art. 71–73 UoR).
- Spójność i kompletność ujawnień: przy stosowaniu uproszczeń należy zadbać, by sprawozdanie zawierało wymagane informacje w informacji dodatkowej – zgodnie z załącznikiem nr 1 do UoR (np. rozliczenie różnic między wynikiem brutto a podstawą opodatkowania, informacje o pozycjach o nadzwyczajnej wartości lub incydentalnych itp.).
Na co szczególnie kładzie nacisk KSR 16
KSR 16 przedstawia katalog uproszczeń wraz z warunkami (np. kiedy dane uproszczenie można zastosować bez utraty rzetelnego i jasnego obrazu) oraz przykładowe zastosowania w praktyce, co ułatwia projektowanie polityki rachunkowości i ocenę istotności. Kieruje szczególną uwagę na decyzje o prezentacji sprawozdania finansowego u jednostek mikro i małych (np. zakres elementów sprawozdania, uproszczenia prezentacyjne) i na konsekwencje tych wyborów dla ujawnień – tak, by nie zmniejszyć użyteczności raportowanych informacji. KSR 16 zawiera wskazówki ustalania progów istotności, które należy jawnie opisać w dokumentacji (co i dlaczego uznajemy za nieistotne) – oraz jak dokumentować osądy, aby były łatwe do weryfikacji.
Rekomendowany proces wdrożenia
- Inwentaryzacja możliwych uproszczeń i ocena ich adekwatności dla profilu działalności (ryzyka, istotność, odbiorcy informacji).
- Aktualizacja polityki rachunkowości (opisy, przykłady, progi istotności, skutki w ujawnieniach).
- Przegląd map danych i planu kont (czy odzwierciedlają wybory uproszczeń).
- Test „true and fair view” – czy suma uproszczeń nie zniekształca ogólnego obrazu.
- Szkolenia dla finansów/komitetu audytu.
Jak PwC może pomóc
PwC wspiera spółki w:
- analizie dostępnych uproszczeń i ocenie ich wpływu na rzetelny obraz,
- projektowaniu i aktualizacji polityki rachunkowości (z progami istotności i przykładami),
- dopasowaniu planu kont i procesów zamknięcia,
- przygotowaniu ujawnień i dokumentacji na potrzeby audytu,
- szkoleniach dla zarządów i komitetów audytu.
Dzięki doświadczeniom projektowym pomagamy korzystać z KSR 16 tak, aby realnie uprościć sprawozdawczość, nie tracąc jakości informacji.
Autorzy:
