Komisja Europejska, publikując 25 czerwca 2026 r. pakiet Tax Omnibus, proponuje modyfikacje dotyczące przepisów z zakresu podatku u źródła zawartych w Dyrektywie Rady 2003/49/WE w sprawie wspólnego systemu opodatkowania stosowanego do odsetek oraz należności licencyjnych między powiązanymi spółkami różnych Państw Członkowskich (dalej jako: „Dyrektywa IRD”), Dyrektywie Rady 2011/96/UE w sprawie wspólnego systemu opodatkowania mającego zastosowanie w przypadku spółek dominujących i spółek zależnych różnych państw członkowskich (dalej jako: „Dyrektywa PSD”) oraz Dyrektywie Rady 2025/50 w sprawie szybszego i bezpieczniejszego systemu ulg w nadmiernym podatku u źródła (dalej jako: „Dyrektywa FASTER”).
Dyrektywa IRD – koniec progów udziałowych
Najważniejszą nowością w projekcie zmian w Dyrektywie IRD jest zniesienie minimalnego wymogu 25% udziału kapitałowego dla uznania spółki za „powiązaną”. Oznacza to, że zwolnienie z podatku u źródła (WHT) od odsetek i należności licencyjnych w ramach Unii Europejskiej będzie dostępne niezależnie od poziomu posiadanych udziałów.
Dodatkowo obecnie, aby zastosować zwolnienie z podatku u źródła, firmy często potrzebują uzyskania wcześniejszej zgody organów podatkowych lub przeprowadzenia procedury zwrotowej (tak jak w Polsce pay&refnd). Po zmianach planowane jest, że przedsiębiorstwa będą samodzielnie oceniać, czy spełnione są warunki i od razu stosować zwolnienie, bez czekania na formalne potwierdzenie, ze strony urzędu skarbowego czy przejścia innej podobnej procedury administracyjnej. Urząd zachowa jednak prawo do skontrolowania tej decyzji po fakcie, co oznacza, że firmy będą musiały posiadać kompletną i wiarygodną dokumentację, aby w razie kontroli udowodnić swoje uprawnienie do preferencji.
Projekt wprowadza także mechanizm, który ma zapobiegać sytuacjom, gdy płatność odsetek lub należności licencyjnych nie jest opodatkowana nigdzie - ani w kraju odbiorcy, ani w kraju płatnika. Oznacza to, że jeśli odbiorca nie płaci podatku dochodowego lub podatku u źródła, kraj wypłacający płatność będzie musiał pobrać podatek u źródła lub odmówić odliczenia kosztu. Zasada ta nie dotyczy jednak firm objętych globalnym podatkiem minimalnym. W sytuacji, gdy w momencie wypłaty nie można udowodnić prawa do zwolnienia, można skorzystać z uproszczonych procedur FASTER, które umożliwiają ulgę już przy źródle lub szybki zwrot zapłaconego podatku.
Dyrektywa PSD - nowe zasady zwolnień dywidend
W dyrektywie PSD zniesiony zostanie minimalny wymóg udziałowy dla statusu „spółki dominującej”, co umożliwi korzystanie ze zwolnienia mniejszościowym udziałowcom. Dodatkowo, zakres dyrektywy zostanie rozszerzony na instytucje emerytalne, niezależnie od ich formy prawnej.
Podobnie jak w przypadku Dyrektywy IRD, spółki będą mogły same ocenić, czy przysługuje im zwolnienie i zastosować je od razu, bez czekania na zgodę urzędu. Dyrektywa przewiduje także wprowadzi standardowe terminy zwrotu podatku – minimum 2 lata na złożenie wniosku oraz zwrot w ciągu roku wraz z opcją uzyskania odsetek za opóźnienie w przypadku przekroczenia tego terminu. Rozwiązanie to ma zakończyć długoletnie problemy praktyczne związane z przewlekłością postępowań zwrotowych. Należy pamiętać, że krajowe środki antyabuzywne wobec struktur holdingowych zostaną zachowane.
Dyrektywa FASTER - uproszczone procedury zwrotu podatku u źródła
Głównym celem dyrektywy FASTER jest harmonizacja procedur w zakresie transgranicznych płatności objętych podatkiem u źródła wynikających z inwestycji w akcje i obligacje. Chodzi o to, by usprawnić i przyspieszyć proces ubiegania się o zwolnienie z tego podatku oraz jego zwrot, co ma uczynić unijny rynek kapitałowy bardziej atrakcyjnym dla inwestorów. Niemniej na bazie obecnych przepisów Dyrektywy FASTER państwa członkowskie mogą odmówić inwestorom szybkiego zwrotu podatku u źródła, jeśli jednocześnie ubiegali się oni o pełne zwolnienie z tego podatku na podstawie Dyrektywy IRD lub PSD. Po zmianie takie blokowanie nie będzie możliwe - inwestor będzie mógł skorzystać z szybkiej ścieżki zwrotu niezależnie od tego, o jakie zwolnienie się ubiega. To szczególnie ważne dla inwestorów, których akcje i obligacje są trzymane przez banki lub domy maklerskie - właśnie w takich przypadkach spory o dostęp do tych procedur były najczęstsze.
Kiedy przepisy wejdą w życie?
Zgodnie z propozycją, ogólne stosowanie nowych przepisów miałoby nastąpić od 1 stycznia 2029 r., z terminem transpozycji do prawa krajowego do 31 grudnia 2028 r. Należy jednak zwrócić uwagę na istotne odroczenie stosowania kluczowych przepisów. Rozszerzenia zakresu Dyrektywy IRD i PSD oraz przepisy dotyczące samooceny mają wejść w życie dopiero od 1 stycznia 2037 r. Propozycja dyrektyw wymaga jednomyślności Rady UE, a negocjacje mogą trwać długo. Docelowy termin porozumienia to IV kwartał 2027 r., jednak biorąc pod uwagę złożoność i potencjalne skutki fiskalne, proces ten może się przeciągnąć.
Nasz komentarz
Pakiet Tax Omnibus to jedna z największych zmian w unijnym systemie podatku u źródła od lat. Zniesienie progów udziałowych w Dyrektywach IRD i PSD otworzy dostęp do zwolnień znacznie szerszemu gronu podmiotów niż dotychczas, a ujednolicenie procedur z FASTER powinno ograniczyć spory między inwestorami a administracjami podatkowymi. Jednocześnie kluczowe zmiany są bardzo odroczone w czasie – te dotyczące progów udziałowych wejdą w życie dopiero w 2037 r., a ostateczny kształt dyrektyw zależy od trudnych negocjacji wymagających jednomyślności wszystkich państw UE.
Autorzy:
