25 czerwca 2026 roku Komisja Europejska przedstawiła pakiet tzw. Tax Omnibus, który w istotny sposób nowelizuje Dyrektywę o przeciwdziałaniu unikaniu opodatkowania (dalej jako: „Dyrektywa ATAD”). Projektowane zmiany obejmują przepisy o limitowaniu zaliczanych do kosztów odsetek, ogólną klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR), reguły antyhybrydowe oraz wprowadzenie nowej unijnej ulgi na działalność badawczo-rozwojową (B+R).
Zmiany w cienkiej kapitalizacji
Dyrektywa ATAD już dzisiaj wprowadza ograniczenie, ile odsetek i innych kosztów finansowania firma może odliczyć od podstawy opodatkowania. Ograniczenia te zostały implementowane do polskiego prawa podatkowego w art. 15c ustawy o CIT.
Państwa do tej pory stosowały jednak różne progi i wyłączenia, co powodowało rozdrobnienie zasad w UE. Projekt ujednolica te zasady. Próg odliczenia na poziomie 30% wskaźnika EBITDA ma stać się obowiązkowy w całej UE, a obowiązkowy bezpieczny próg kwotowy, poniżej którego limit nie obowiązuje, ustalono na 3 mln EUR (wartość ta ma być waloryzowana corocznie o inflacje).
Z polskiej perspektywy najistotniejszą zmianą wydaje się wyłączenia ograniczeń, m.in. dla pożyczek od podmiotów niepowiązanych wykorzystywanych dla finansowania własnej działalności (a więc pożyczek środki, z których nie są transferowane dalej w ramach grupy kapitałowej) oraz tymczasowo dla finansowania związanego z obronnością.
Projekt wprowadza również regułę, w myśl której ograniczenia cienkiej kapitalizacji nie mają obowiązywać w okresie, w którym EBITDA danego podmiotu spadnie o więcej niż 50% w stosunku do poprzedniego roku podatkowego.
Szersza klauzula i prostsze reguły hybrydowe
Projekt zakłada także poszerzenie zakresu ogólnej klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR) na wszystkie podatki bezpośrednie obciążające spółki. Obejmie to również podatki u źródła oraz podatek wyrównawczy wynikający z Pilaru II. Jednocześnie Komisja proponuje całkowite usunięcie skomplikowanych reguł dotyczących tzw. importowanych rozbieżności hybrydowych, uznając je za nadmiernie złożone. Podstawowe reguły hybrydowe, mające na celu eliminowanie podwójnego nieopodatkowania wynikającego z różnic w kwalifikacji instrumentów finansowych lub podmiotów, pozostaną w mocy.
Nowa ulga na badania i rozwój
W Dyrektywie ATAD ma pojawić się nowy rozdział wprowadzający unijny minimalny standard odliczenia od dochodu kosztów działalności badawczo-rozwojowej (B+R). Zmierza on do zapewnienia możliwości przyśpieszonego odliczenia nakładów kapitałowych na aktywna materialne. Na gruncie projektowanych rozwiązań państwa członkowskie mają zapewnić obliczalność kwalifikowanych nakładów kapitałowych na maszyny, urządzenia i inne aktywa materialne wykorzystywane do działalności B+R, w roku ich poniesienia lub w ciągu kolejnych czterech lat (przyśpieszona amortyzacja).
Projekt ustanawia jedynie minimalny standard co oznacza, że nie musi on wpłynąć na modyfikację bardziej korzystnych przepisów krajowych.
Kiedy zmiany mogą wejść w życie?
Wspomniany projekt wymaga jednomyślnej zgody wszystkich 27 państw członkowskich w Radzie UE. Wstępna data transpozycji i stosowania nowych przepisów została ustalona na 1 stycznia 2029 roku. Z uwagi to trudno spekulować czy, a jeżeli tak to w jakim zakresie wskazane przepisy wejdą w życie.
Autorzy:
