25 czerwca 2026 roku Komisja Europejska ogłosiła pakiet legislacyjny „Tax Omnibus”, mający uprościć unijne podatki. Jedną z sześciu dyrektyw objętych zmianami jest Dyrektywa Rady (UE) 2017/1852 w sprawie mechanizmów rozstrzygania sporów dotyczących podwójnego opodatkowania w Unii Europejskiej (dalej jako: „Dyrektywa DRM”). Głównym celem proponowanych zmian jest usprawnienie procedur mających na celu eliminację podwójnego opodatkowania w sporach transgranicznych w Unii Europejskiej.
Zakres proponowanych zmian
Proponowane modyfikacje Dyrektywy DRM koncentrują się na aspektach proceduralnych, dążąc do zwiększenia efektywności i dostępności mechanizmu rozstrzygania sporów. Kluczowe zmiany obejmują:
- Doprecyzowanie i rozszerzenie definicji "osoby, której sprawa dotyczy" - proponowane zmiany mają objąć mechanizmem rozstrzygania sporów wszystkie podmioty, których opodatkowanie jest bezpośrednio związane z tą samą sporną kwestią, co jest szczególnie istotne w kontekście złożonych struktur międzynarodowych;
- Zastąpienie wymogu jednoczesnego złożenia skargi - dotychczasowy wymóg równoczesnego składania skargi przez podatnika we wszystkich właściwych organach (tzw. simultaneous submission) zostanie zastąpiony określonym terminem 30 dni kalendarzowych na zebranie i złożenie kompletnej dokumentacji po początkowym zgłoszeniu;
- Usprawnienia proceduralne w procesie składania skarg - podatnikom zostanie przyznany 30-dniowy termin na uzupełnienie ewentualnych braków formalnych w złożonym wniosku. Organy podatkowe będą zobowiązane do wskazania ogólnych przyczyn odrzucenia skargi, a wniosek uprzednio odrzucony będzie mógł zostać ponownie złożony, pod warunkiem zachowania ogólnego trzyletniego terminu na złożenie skargi;
- Wcześniejsza informacja zwrotna dla podatnika - w sytuacji, gdy osiągnięcie porozumienia między właściwymi organami nie wydaje się możliwe, organy te będą miały obowiązek niezwłocznego poinformowania o tym podatnika, bez konieczności oczekiwania na upływ dwuletniego okresu procedury wzajemnego porozumiewania się państw (MAP – Mutual Agreement Procedure).
- Rozszerzenie kompetencji komisji rozstrzygającej oraz zawieszenie równoległych postępowań - komisje ds. rozstrzygania sporów (dispute resolution commission) zyskają szersze kompetencje, w tym w zakresie oceny dopuszczalności wniosków. Ponadto, z chwilą, gdy pierwszy z właściwych organów podatkowych zaangażowanych w spór otrzyma skargę podatnika złożoną w ramach mechanizmu DRM, toczące się równolegle postępowania (np. krajowe procedury odwoławcze lub sądowe dotyczące tej samej kwestii) będą podlegać zawieszeniu. Zawieszenie to potrwa do momentu zaakceptowania skargi przez wszystkie właściwe organy uczestniczące w sporze;
- Wymóg zgłaszania zastrzeżeń wobec niezależnych osób - przed wydaniem ostatecznej decyzji zostanie wprowadzony wymóg zgłaszania zastrzeżeń dotyczących niezależności członków komisji rozstrzygającej. Zastrzeżenia zgłoszone po upływie wyznaczonego terminu pozostaną bezskuteczne.
Warto podkreślić, że wszystkie proponowane zmiany mają charakter wyłącznie proceduralny. Nie przewiduje się rozszerzenia zakresu dyrektywy DRM na spory dotyczące globalnego podatku minimalnego, znanego jako Pillar 2.
Harmonogram wejścia zmian w życie
Propozycja nowelizacji dyrektywy DRM wymaga jednomyślnej zgody Rady Unii Europejskiej, a także konsultacji z Parlamentem Europejskim (którego opinia ma charakter niewiążący). Państwa członkowskie będą zobowiązane do transpozycji zmienionej dyrektywy do swojego prawa krajowego do 31 grudnia 2028 roku. Nowe przepisy będą miały ogólne zastosowanie od 1 stycznia 2029 roku.
Nasz komentarz
Proponowane zmiany w Dyrektywie DRM to dobra wiadomość dla firm działających w kilku krajach UE. Mają one potencjał do przyspieszenia i ułatwienia odzyskiwania podwójnie zapłaconego podatku. Niestety, zmiany mają charakter wyłącznie proceduralny i nie obejmują sporów dotyczących globalnego podatku minimalnego, co może być rozczarowaniem w obliczu rosnącej złożoności międzynarodowego prawa podatkowego. Proces legislacyjny wymaga jednomyślnej zgody państw członkowskich, więc ostateczny kształt dyrektywy może się jeszcze zmienić.
Autorzy:
