W ostatnich miesiącach coraz więcej uwagi poświęca się Osobistym Kontom Inwestycyjnym (OKI), które zgodnie z uchwalonymi przepisami mają rozpocząć funkcjonowanie od 1 stycznia 2027 r. Nowe rozwiązanie ma wspierać długoterminowe inwestowanie poprzez preferencyjne zasady opodatkowania inwestycji kapitałowych. Jednocześnie już dziś podatnicy mają do dyspozycji rozwiązania pozwalające na osiągnięcie wymiernych korzyści podatkowych, w szczególności Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego (IKZE). Powstaje więc pytanie, czy pojawienie się OKI zmieni dotychczasowe podejście do oszczędzania i inwestowania oraz czy IKZE nadal pozostanie atrakcyjnym rozwiązaniem.
IKZE – korzyść podatkowa odczuwalna już dziś
IKZE od wielu lat pozostaje jednym z najpopularniejszych instrumentów pozwalających połączyć oszczędzanie z bieżącą preferencją podatkową. Największą przewagą IKZE jest możliwość odliczenia dokonanych wpłat od podstawy opodatkowania. W praktyce oznacza to, że korzyść podatkowa pojawia się już na etapie rocznego rozliczenia PIT, niezależnie od tego, czy inwestycja przyniosła już jakikolwiek zysk. Z odliczenia mogą korzystać podatnicy rozliczający się:
- według skali podatkowej,
- podatkiem liniowym,
- ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych.
W efekcie wpłaty dokonane do końca roku mogą przełożyć się na realne zmniejszenie zobowiązania podatkowego już za bieżący rok podatkowy.
Limity IKZE w 2026 r.
W 2026 r. limit wpłat na IKZE wynosi:
- 11 304 zł dla większości podatników,
- 16 956 zł dla przedsiębiorców.
To właśnie podwyższony limit dla przedsiębiorców stanowi jedną z najbardziej interesujących cech tego rozwiązania. W praktyce wiele osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą dokonuje wpłat odpowiadających standardowemu limitowi obowiązującemu pozostałych podatników, nie wykorzystując w pełni możliwości dostępnych dla przedsiębiorców. Tymczasem dodatkowe wpłaty dokonane jeszcze przed końcem roku mogą przełożyć się na dodatkowe odliczenie od dochodu oraz dalsze obniżenie podatku. Z perspektywy planowania podatkowego końcówka roku pozostaje więc dobrym momentem, aby zweryfikować wysokość dotychczasowych wpłat i ocenić, czy dostępny limit został wykorzystany w pełni.
Czym jest OKI?
Osobiste Konto Inwestycyjne reprezentuje zupełnie inne podejście do wspierania oszczędzania. Zgodnie z przyjętymi założeniami aktywa inwestycyjne zgromadzone na OKI mają korzystać ze zwolnienia do wartości 100 tys. zł, przy czym aktywa oszczędnościowe, takie jak lokaty bankowe czy obligacje oszczędnościowe, będą mogły stanowić maksymalnie 25 tys. zł tej kwoty. W ramach OKI możliwe ma być inwestowanie m.in. w:
- akcje,
- obligacje,
- fundusze inwestycyjne,
- ETF-y i inne instrumenty finansowe dopuszczone do obrotu,
- lokaty i wybrane produkty oszczędnościowe.
Jednocześnie przewidziano opodatkowanie aktywów przekraczających określone limity. Według obecnych założeń efektywne obciążenie ma wynosić około 0,8–0,9% rocznie.
Czy OKI zastąpi IKZE?
Choć na pierwszy rzut oka oba rozwiązania mogą wydawać się konkurencyjne, w rzeczywistości realizują odmienne cele. IKZE daje podatnikowi bieżącą korzyść podatkową poprzez odliczenie wpłat od dochodu. Co istotne, w przeciwieństwie do IKZE, OKI nie przewiduje możliwości odliczania wpłat od dochodu wykazywanego w rocznym zeznaniu PIT. Preferencja ma dotyczyć sposobu opodatkowania inwestycji oraz zgromadzonych aktywów. W uproszczeniu można powiedzieć, że:
- IKZE pozwala zmniejszyć podatek już dziś,
- OKI ma wspierać osiąganie korzyści podatkowych w przyszłości.
To istotna różnica.
Dla wielu podatników największą wartość może nadal stanowić możliwość bieżącego obniżenia podstawy opodatkowania. Szczególnie dotyczy to osób osiągających wysokie dochody oraz przedsiębiorców regularnie wykorzystujących dostępne limity odliczeń.
Czy warto czekać na OKI?
Ustawa wprowadzająca OKI została już uchwalona przez Sejm oraz przyjęta przez Senat. Zgodnie z dostępnymi informacjami nowe regulacje oczekują obecnie na podpis Prezydenta, a ich wejście w życie przewidziano na 1 stycznia 2027 r. Mimo zaawansowanego etapu procesu legislacyjnego warto nadal śledzić ostateczny kształt przepisów oraz praktykę ich stosowania. W szczególności istotne mogą okazać się zasady funkcjonowania nowych rachunków, sposób obliczania limitów oraz szczegóły dotyczące opodatkowania aktywów. Z tego względu odkładanie decyzji dotyczących oszczędzania wyłącznie w oczekiwaniu na wejście w życie OKI może okazać się nieuzasadnione.
Komentarz PwC
Pojawienie się Osobistych Kont Inwestycyjnych może stanowić jedną z najciekawszych zmian w obszarze preferencji podatkowych dla inwestorów indywidualnych ostatnich lat. Nie oznacza to jednak, że obecnie funkcjonujące rozwiązania utracą swoje znaczenie. W szczególności IKZE pozostaje instrumentem pozwalającym na uzyskanie wymiernej korzyści podatkowej już na etapie bieżącego rozliczenia PIT. Z perspektywy planowania podatkowego warto pamiętać, że czas na wykorzystanie limitów IKZE za 2026 r. jest ograniczony do końca roku. Dotyczy to zwłaszcza przedsiębiorców korzystających z podwyższonego limitu wpłat, dla których pełne wykorzystanie dostępnego odliczenia może przełożyć się na istotne zmniejszenie podstawy opodatkowania. Jednocześnie warto obserwować rozwój OKI. W praktyce nowe rozwiązanie może stać się interesującym uzupełnieniem istniejących form oszczędzania i inwestowania, jednak trudno oczekiwać, aby całkowicie zastąpiło korzyści podatkowe wynikające z bieżącego odliczenia wpłat na IKZE od dochodu.
Autorzy:
