W Dzienniku Ustaw ogłoszono ustawę zmieniającą m.in. przepisy dotyczące gospodarki opakowaniami i odpadami opakowaniowymi, a także kilka innych aktów prawnych. Nowe regulacje weszły w życie 18 lutego 2026 r., choć część z nich obowiązuje już od 1 stycznia tego roku.
Najważniejsza zmiana polega na tym, że butelki szklane wielokrotnego użytku zostały wyłączone z obowiązkowego ogólnopolskiego systemu kaucyjnego. Do tej pory wszystkie opakowania na napoje miały podlegać jednolitym zasadom systemu kaucyjnego. Nowelizacja daje przedsiębiorcom możliwość prowadzenia własnych systemów kaucyjnych dla butelek szklanych, zamiast obowiązkowego udziału w krajowym systemie. To oznacza większą swobodę wyboru i możliwość dostosowania systemu do indywidualnych potrzeb firmy.
Na czym polegają konkretne zmiany?
Dobrowolność przystąpienia do systemu kaucyjnego — do 31 grudnia 2028 r.
Zgodnie ze znowelizowanym art. 40h ust. 2a ustawy, przystąpienie do ogólnopolskiego systemu kaucyjnego utworzonego przez podmiot reprezentujący jest dobrowolne dla przedsiębiorców wprowadzających napoje w butelkach szklanych wielokrotnego użytku — i to aż do dnia 31 grudnia 2028 r.
Przedsiębiorcy, którzy nie przystąpią do systemu kaucyjnego, mogą osiągać wymagane poziomy selektywnego zbierania opakowań samodzielnie, w ramach własnego systemu zbierania opakowań, zgodnie ze znowelizowanym art. 21a ust. 2 ustawy.
Kontynuacja dotychczasowych systemów zbierania
Przedsiębiorcy, którzy przed wejściem w życie nowelizacji utworzyli i prowadzili własne systemy zbierania butelek szklanych zwrotnych, mogą kontynuować ich prowadzenie na zasadach dotychczasowych do 31 grudnia 2028 r. Warunkiem jest zgłoszenie zamiaru kontynuacji ministrowi właściwemu do spraw klimatu w terminie do dnia 31 marca 2026 r. Ten przepis wchodzi w życie z mocą wsteczną od 1 stycznia 2026 r.
Obowiązek zawiadomienia ministra
Przedsiębiorcy, którzy zdecydują się samodzielnie osiągać poziomy selektywnego zbierania (poza systemem kaucyjnym), muszą zawiadomić ministra właściwego do spraw klimatu o tym zamiarze w terminie 3 miesięcy od dnia pierwszego wprowadzenia do obrotu produktów w opakowaniach objętych ich własnym systemem (nowy art. 40h ust. 2c ustawy).
Zwrot kaucji bez paragonu – nowe obowiązki jednostek handlu detalicznego i hurtowego
Nowy art. 44 ust. 2a ustawy nakłada na jednostki handlu detalicznego i hurtowego, oferujące napoje w butelkach szklanych zwrotnych objętych systemem zbierania danego przedsiębiorcy, obowiązek przyjmowania od użytkowników końcowych pustych opakowań po napojach oferowanych w danej jednostce handlowej oraz zwrotu kaucji — bez wymogu okazania paragonu.
Nowy sposób obliczania poziomu selektywnego zbierania
Konsekwencją umożliwienia przedsiębiorcom prowadzenia własnych systemów kaucyjnych, jest zmiana sposobu obliczania poziomu selektywnego zbierania opakowań. Nowelizacja wprowadza dwa alternatywne sposoby obliczania osiągniętego poziomu zbierania opakowań.
Obowiązek zawiadomienia ministra ds. klimatu
Przedsiębiorcy, którzy zdecydują się samodzielnie osiągać poziomy selektywnego zbierania (poza systemem kaucyjnym), muszą zawiadomić ministra właściwego do spraw klimatu o tym zamiarze w terminie 3 miesięcy od dnia pierwszego wprowadzenia do obrotu produktów w opakowaniach objętych ich własnym systemem (nowy art. 40h ust. 2c ustawy).
Podsumowanie
Nowelizacja stanowi odpowiedź na postulaty branży — w szczególności browarów i producentów napojów w butelkach szklanych zwrotnych, którzy od lat prowadzą sprawnie funkcjonujące, własne systemy kaucyjne / depozytowe.
Przedsiębiorcy zyskują trzyletni okres przejściowy (do końca 2028 r.), w którym mogą kontynuować dotychczasową działalność, jednocześnie przygotowując się do ewentualnego przystąpienia do ogólnopolskiego systemu kaucyjnego od 1 stycznia 2029 roku.
Autorzy:
