Jeszcze w 2025 roku konkursy STEP funkcjonowały w świadomości wielu firm jako nowy, ambitny, ale wciąż nie do końca zrozumiały instrument wsparcia. W ostatnim czasie inicjatywa STEP odgrywa jednak coraz większą rolę w systemie finansowania innowacji, plasując się tuż obok dobrze znanej przedsiębiorcom Ścieżki SMART. Choć oba instrumenty funkcjonują w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki, STEP odpowiada na inne, bardziej strategiczne potrzeby Unii Europejskiej, w szczególności wzmacniania suwerenności technologicznej, skracania łańcuchów dostaw i rozwoju technologii o kluczowym znaczeniu dla bezpieczeństwa oraz konkurencyjności Europy. W artykule przyglądamy się konkursom STEP, ich ewolucji oraz temu, dlaczego w 2026 roku mogą znaleźć się w gronie istotnych uzupełnień klasycznych instrumentów wsparcia B+R i inwestycji technologicznych.
Na czym polega inicjatywa STEP?
STEP jest mechanizmem ukierunkowanym na rozwój technologii krytycznych w skali całej Unii, obejmując zarówno projekty B+R (NCBR – Ścieżka A i B), jak i projekty inwestycyjne (PARP – Ścieżka A i B). Ścieżka A wspiera prace badawczo‑rozwojowe oraz inwestycje związane z rozwiązaniami wnoszącymi na rynek UE innowacyjny, najnowocześniejszy lub przełomowy element o znaczącym potencjale gospodarczym, natomiast Ścieżka B koncentruje się na projektach wzmacniających europejskie łańcuchy wartości i ograniczających strategiczną zależność UE od państw trzecich. Ze względu na wysoki próg wejścia – min. wartość projektu – STEP pozostaje instrumentem dla przedsięwzięć o większej skali niż standardowe krajowe konkursy.
W 2026 r. przewidziano kontynuację naboru w obu ścieżkach i we wszystkich trzech głównych sektorach STEP.
Pierwsze doświadczenia ze STEP: czego uczą nas nabory 2025
Mimo że proces rozstrzygania konkursów STEP z 2025 roku nie został jeszcze w pełni zakończony, dostępne dotychczas wyniki pokazują wyraźnie kierunek, w jakim rozwija się ten instrument, oraz poziom konkurencji w poszczególnych obszarach technologicznych. Już na etapie pierwszych rozstrzygnięć widoczna była bardzo wysoka selektywność naborów – w niektórych konkursach dofinansowanie uzyskuje zaledwie kilka projektów, często przy budżetach sięgających 150 mln zł.
Dobrym przykładem jest obszar biotechnologii. W konkursie STEP - Ścieżka A: biotechnologie złożono 37 wniosków, z czego 27 przeszło do II etapu oceny. Ostatecznie do dofinansowania wybrano 5 projektów na łączną kwotę ok. 65,1 mln zł, podczas gdy wnioski odrzucone w II etapie opiewały na ponad 433,7 mln zł. Podobny obraz widać w Ścieżce B, gdzie spośród 5 ocenianych w II etapie projektów dofinansowanie otrzymał tylko 1, na kwotę ok. 30,5 mln zł. Z kolei po stronie PARP, która trzyma pieczę nad inwestycyjną odsłoną konkursów STEP, w inicjatywie STEP dla sektora biotechnologii, w rozstrzygniętych dotąd naborach finansowanie uzyskały łącznie 3 projekty na sumę ok. 60,4 mln zł. Dane te pokazują, że mamy do czynienia z instrumentem o charakterze mocno „turniejowym”, w którym wysoka jakość i strategiczny charakter projektu są ważniejsze niż pełne wydatkowanie budżetu.
Kierunki ewolucji STEP w 2026 roku
Dokumenty programowe i komunikaty Komisji Europejskiej jasno pokazują, że STEP nie jest odrębnym funduszem, ale platformą spinającą finansowanie z wielu programów UE np. IPCEI, Europejski Fundusz Obronny. W praktyce oznacza to, że projekty realizowane w ramach STEP coraz częściej mogą być projektami „wielotorowymi” - łączącymi prace badawczo‑rozwojowe z inwestycjami, skalowaniem produkcji i budową europejskich łańcuchów wartości.
Wyraźnym sygnałem tej zmiany jest rosnąca rola tzw. pieczęci STEP (STEP Seal). Początkowo traktowana jako prestiżowe, ale raczej symboliczne wyróżnienie, w 2026 r. staje się praktycznym narzędziem dalszego finansowania i pozycjonowania projektu na poziomie europejskim. Coraz więcej dokumentów i komunikatów wskazuje, że projekty z pieczęcią STEP są preferowane przy łączeniu środków z różnych instrumentów UE, a w niektórych programach - jak Europejski Fundusz Obronny (EDF) - niemal automatycznie uzyskują status projektów o znaczeniu strategicznym. Dla firm oznacza to, że STEP przestaje być „jednym konkursem”, a zaczyna pełnić rolę ścieżki rozwoju technologii w skali całej Unii.
Równie istotna zmiana dotyczy samych obszarów technologicznych. Obok pierwotnych trzech sektorów: technologii cyfrowych i deep‑tech, czystych i zasobooszczędnych technologii oraz biotechnologii - pojawił się czwarty filar obejmujący technologie obronnościowe, w tym rozwiązania z zakresu cyberbezpieczeństwa, systemów autonomicznych, zaawansowanych sensorów, technologii kosmicznych czy sztucznej inteligencji wykorzystywanej w obszarze bezpieczeństwa. Co istotne, wiele z tych technologii przenika się z obszarami już wcześniej wspieranymi w ramach STEP - dopuszczono możliwość dofinansowania w naborze projektów podwójnego zastosowania (ang. dual-use) czyli rozwiązania, które mogą zostać użyte zarówno w celach cywilnych, jak i wojskowych. Przedmiot projektu nie może dotyczyć rozwiązań mających zastosowanie wyłącznie militarne.
Nowością, która może umknąć przy pobieżnej lekturze dokumentacji, są także zmiany proceduralne. STEP w 2026 r. wpisuje się w szerszą politykę Komisji Europejskiej polegającą na upraszczaniu zasad i ograniczaniu obciążeń administracyjnych dla wnioskodawców. W programach powiązanych z STEP, zwłaszcza w obszarze defence, skracana jest długość wniosków, redukowana liczba kryteriów oceny, a sam proces ewaluacji staje się bardziej selektywny, ale jednocześnie mniej formalistyczny. To istotna informacja dla firm technologicznych, które dotychczas rezygnowały z konkursów UE z powodu skomplikowanych procedur i rozbudowanej dokumentacji.
Dodatkowo, jeszcze w 2025 roku zaostrzono sposób weryfikacji zdolności finansowej wnioskodawców - zgodnie z zaleceniami audytowymi Komisji Europejskiej i Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej ocenie podlegają teraz zarówno zewnętrzne źródła finansowania, jak i udokumentowane środki własne. W efekcie projekty z pozytywną oceną w I etapie są w kolejnym kroku uzupełniane o dokumenty potwierdzające źródła finansowania.
Poza zaostrzeniem wymogów dotyczących potwierdzania źródeł finansowania, w dokumentacji STEP na 2026 r. pojawiło się też kilka innych, istotnych korekt. Zaktualizowane regulaminy i materiały konkursowe wyraźniej rozdzielają logikę obu ścieżek – A, nastawionej na projekty wnoszące na rynek UE innowacyjny, najnowocześniejszy lub przełomowy element o znaczącym potencjale gospodarczym, oraz B, skoncentrowanej na ograniczaniu strategicznej zależności Unii i wzmacnianiu europejskich łańcuchów wartości technologii krytycznych. W naborach PARP mocniej podkreślono, że wsparcie w Ścieżce B jest zarezerwowane dla inwestycji prowadzących do wytwarzania technologii krytycznych lub elementów ich łańcucha wartości w UE - produktów końcowych, konkretnych komponentów i konkretnych maszyn, które są wykorzystywane do produkcji surowców krytycznych, oraz powiązanych krytycznych i specyficznych usług.
STEP 2026: instrument dla technologicznych liderów Europy
STEP 2026 jawi się jako instrument skierowany przede wszystkim do firm i konsorcjów, które myślą o rozwoju technologii w perspektywie europejskiej, a nie wyłącznie krajowej. To propozycja dla przedsiębiorstw gotowych łączyć prace badawczo‑rozwojowe z inwestycjami, produkcją i ekspansją rynkową, a także dla tych, które chcą wpisać swoje projekty w długofalowe cele polityki przemysłowej UE. Konkursy STEP nie pytają już tylko „czy projekt jest innowacyjny”, lecz coraz częściej „czy Europa stanie się dzięki niemu bardziej samodzielna technologicznie”.
Rok 2026 pokazuje więc, że STEP dojrzewa - zarówno instytucjonalnie, jak i merytorycznie. Dla jednych firm będzie to sygnał do ostrożności, bo poprzeczka oczekiwań rośnie. Dla innych - szczególnie tych działających w obszarze technologii krytycznych - STEP może stać się jednym z najważniejszych kanałów finansowania i skalowania rozwiązań w najbliższych latach. I właśnie dlatego warto patrzeć na konkursy STEP w 2026 r. nie jak na kolejną odsłonę znanego mechanizmu grantowego, lecz jak na element większej układanki, w której stawką jest technologiczna pozycja Europy w globalnym wyścigu.
Sięgnij po dofinansowanie z pomocą PwC
Zespół ekspertów PwC od lat towarzyszy klientom w pozyskiwaniu środków. Odpowiadamy na pytania, sprawdzamy kwalifikowalność projektów, aby jak najlepiej wpisywały się w obszary tematyczne. Nasi eksperci prowadzą klientów przez wszystkie fazy życia projektu od pomysłu przez przygotowanie kompletnej dokumentacji aplikacyjnej aż po rozliczenie dotacji.
Zapraszamy do kontaktu z naszym Zespołem.
Autorzy:
