Program LIFE – możliwości finansowania projektów środowiskowych i klimatycznych

Program LIFE jest jednym z głównych instrumentów Unii Europejskiej wspierających projekty w obszarze środowiska, klimatu, gospodarki o obiegu zamkniętym, ochrony przyrody oraz transformacji energetycznej. Jego celem jest finansowanie działań, które przyczyniają się do realizacji polityk UE, w szczególności Europejskiego Zielonego Ładu, oraz pomagają wdrażać rozwiązania o wysokim potencjale środowiskowym, społecznym i gospodarczym. 

LIFE jest programem szczególnie atrakcyjnym dla podmiotów, które planują projekty demonstracyjne, wdrożeniowe, strategiczne lub przygotowawcze. Finansowanie może być dostępne zarówno dla przedsiębiorstw, jednostek publicznych, instytutów badawczych, organizacji pozarządowych, jak i konsorcjów łączących różne kompetencje. W zależności od typu projektu możliwe jest wsparcie działań o charakterze lokalnym, regionalnym, krajowym, transnarodowym lub sektorowym. 

Obszary tematyczne programu LIFE 

Program LIFE obejmuje cztery główne podprogramy: 

1. Nature and Biodiversity: Obszar ten wspiera ochronę i odbudowę przyrody, bioróżnorodności oraz ekosystemów, w tym ochronę gatunków i siedlisk, wdrażanie sieci Natura 2000 oraz działania na rzecz zatrzymania utraty różnorodności biologicznej. 
2. Circular Economy and Quality of Life: Ten obszar koncentruje się na gospodarce o obiegu zamkniętym, efektywnym wykorzystaniu zasobów, ograniczaniu odpadów, recyklingu, poprawie jakości powietrza, wody i gleby oraz redukcji zanieczyszczeń. 
3. Climate Change Mitigation and Adaptation: Obszar ten wspiera projekty przyczyniające się do ograniczania emisji gazów cieplarnianych, zwiększania odporności na skutki zmian klimatu oraz wdrażania rozwiązań adaptacyjnych. 
4. Clean Energy Transition: Podprogram ten wspiera transformację w kierunku czystej energii, w szczególności poprzez działania ułatwiające wdrażanie efektywności energetycznej, rozwój odnawialnych źródeł energii oraz usuwanie barier rynkowych i administracyjnych. 

Typy projektów finansowanych w programie LIFE 

Program LIFE obejmuje kilka typów projektów, różniących się zakresem, skalą i celem: 

• Standard Action Projects (SAP) – projekty realizujące szczegółowe cele programu LIFE, najczęściej o charakterze demonstracyjnym, pilotażowym, wdrożeniowym lub bliskim rynkowi. 
• Strategic Nature Projects (SNAP) – projekty wspierające realizację unijnych celów w zakresie przyrody i bioróżnorodności poprzez wdrażanie spójnych programów działań w państwach członkowskich. 
• Strategic Integrated Projects (SIP) – projekty wdrażające na większą skalę strategie środowiskowe, klimatyczne lub energetyczne wymagane przez prawo lub politykę UE. 
• Technical Assistance Projects (TA) – projekty wspierające przygotowanie i budowanie zdolności do realizacji projektów LIFE lub do skalowania i replikacji rezultatów wcześniejszych projektów. 

Terminy, organizacja naborów i finansowanie 

Nabory LIFE prowadzone są cyklicznie, a szczegółowe terminy zależą od konkretnego podprogramu i typu projektu. W naborach na 2026 r. większość terminów składania wniosków dla projektów środowiskowych przypada na 22 września 2026 r. 

Łączny budżet programu LIFE na ten rok wynosi 601,5 mln EUR. Poziom dofinansowania zależy od typu projektu i warunków konkretnego naboru. Maksymalny poziom dofinansowania może wynieść nawet 95% kosztów kwalifikowalnych, obejmujących m.in. koszty personelu, podwykonawstwa lub zakupów. 

Dla polskich wnioskodawców istotna jest możliwość ubiegania się dodatkowo o krajowe współfinansowanie ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Wsparcie to funkcjonuje w ramach programu priorytetowego „Współfinansowanie Programu LIFE Część 1) Wsparcie krajowe projektów LIFE w perspektywie finansowej 2021–2027”. 

Dlaczego warto rozważyć program LIFE? 

Program LIFE może być atrakcyjnym źródłem finansowania dla projektów, które łączą ambicję środowiskową z praktycznym wdrożeniem. Szczególnie dobrze wpisują się w niego projekty, które: 

• odpowiadają na jasno zdefiniowany problem środowiskowy lub klimatyczny, 
• mają mierzalny wpływ, 
• są możliwe do demonstracji lub wdrożenia, 
• angażują właściwych partnerów i interesariuszy, 
• mogą być powielane lub skalowane po zakończeniu projektu, 
• wpisują się w cele Europejskiego Zielonego Ładu i polityk UE. 

O sukcesie decyduje nie tylko zgodność z tematem naboru, ale również jakość koncepcji, wiarygodność wpływu, wykonalność planu prac, kompetencje konsorcjum, budżet oraz potencjał trwałego wykorzystania rezultatów. Dla projektów realizowanych w Polsce dodatkową przewagą może być właściwe zaplanowanie montażu finansowego z uwzględnieniem możliwości współfinansowania przez NFOŚiGW. 

PwC może wesprzeć Państwa na każdym etapie pozyskiwania finansowania LIFE, od identyfikacji właściwego naboru i oceny kwalifikowalności projektu, przez przygotowanie koncepcji, budżetu i wniosku, po wsparcie w procesie aplikowania o współfinansowanie krajowe z NFOŚiGW.