Artykuł opisuje w jaki sposób wykorzystanie sztucznej inteligencji (AI) w procesach badawczo-rozwojowych (B+R) może przełożyć się na konkretne, mierzalne efekty biznesowe – w szczególności w obszarze identyfikacji działalności B+R oraz ograniczania obciążeń administracyjnych. Artykuł wskazuje również kluczowe obszary zastosowania AI oraz warunki efektywnego i bezpiecznego jej wdrożenia w organizacji.
W ostatnim czasie coraz więcej organizacji poszukuje sposobów na wykorzystanie AI nie tylko do wspierania procesów biznesowych, ale również do zwiększania efektywności procesów związanych z działalnością B+R, przygotowywaniem dokumentacji na potrzeby ulg podatkowych i dotacji oraz raportowaniem.
Szczególne zainteresowanie mogą budzić obszary, które dotychczas wiązały się ze znacznym nakładem pracy administracyjnej, takie jak identyfikacja działalności B+R, analiza dokumentacji projektowej czy efektywniejsze wykorzystanie dostępnych danych.
Dla podmiotów zaangażowanych w działalność o charakterze B+R kluczowe jest właściwe osadzenie narzędzi AI w procesach ogólnofirmowych oraz połączenie ich z wiedzą ekspercką i odpowiedzialnym podejściem do ryzyka. AI nie ma zastępować merytorycznej wiedzy specjalistów, lecz zwiększać efektywność organizacji poprzez ograniczanie czasochłonnych obowiązków administracyjnych związanych z identyfikacją, dokumentowaniem czy raportowaniem działalności B+R. Pozwala to działać szybciej i na większą skalę, przy jednoczesnym zachowaniu wymaganej jakości oraz zgodności z obowiązującymi regulacjami.
AI jako katalizator efektywności i jakości w identyfikacji działalności B+R
Jednym z najczęstszych wyzwań w identyfikacji działalności B+R jest ustalenie, które działania rzeczywiście spełniają to kryterium. Informacje niezbędne do takiej oceny są często rozproszone pomiędzy dokumentacją techniczną, systemami zarządzania projektami, repozytoriami wiedzy, harmonogramami czy danymi finansowymi.
W tym obszarze narzędzia AI mogą analizować różnorodne źródła informacji, wyszukiwać charakterystyczne elementy wskazujące na działalność B+R oraz wspierać ekspertów w identyfikacji przedsięwzięć wymagających dalszej oceny. Odpowiednio skonfigurowane narzędzia mogą pomagać w porządkowaniu informacji projektowych, agregowaniu danych z różnych źródeł oraz przygotowywaniu materiałów wykorzystywanych na potrzeby wewnętrznych analiz i procesów kontrolnych. Dzięki temu organizacje mogą efektywniej docierać do obszarów potencjalnie kwalifikujących się do działalności B+R, ograniczać ryzyko pominięcia istotnych działań oraz zwiększać spójność gromadzonej dokumentacji.
Warunkiem sukcesu jest jednak świadome wykorzystanie technologii – jako elementu kontrolowanego środowiska, a nie „czarnej skrzynki”. Najlepsze efekty przynosi jej integracja z procesami oraz jasny podział ról: technologia wspiera realizację procesów, jednak odpowiedzialność pozostaje po stronie ekspertów zaangażowanych w dany projekt.
Szybszy dostęp do wiedzy i sprawniejsza komunikacja
Zespoły badawcze operują niejednokrotnie na ogromnych zasobach wiedzy i dokumentacji. AI umożliwia ich efektywne wykorzystanie – pozwala zadawać pytania w języku naturalnym i otrzymywać syntetyczne odpowiedzi wraz z kontekstem oraz odniesieniami do źródeł. W praktyce oznacza to znaczące skrócenie czasu dotarcia do kluczowych informacji.
W obszarze komunikacji generatywna AI może przyspieszyć tworzenie wstępnych wersji raportów czy podsumowań projektów, które w dalszej kolejności są weryfikowane przez zespół specjalistów.
Automatyzacja procesów i poprawa jakości danych
AI pozwala zautomatyzować wiele powtarzalnych, czasochłonnych czynności w identyfikacji działalności B+R. Może integrować dane z różnych systemów, porządkować je oraz identyfikować niespójności jeszcze przed etapem raportowania.
Szczególną wartość wnosi w obszarach wymagających pracy na dużych wolumenach danych – np. przy projektach B+R czy analizach kosztowych. Narzędzia AI mogą także wspierać kontrolę krzyżową danych, identyfikując rozbieżności i potencjalne odchylenia na wczesnym etapie.
Efektem może być większa spójność i jakość danych, krótszy czas realizacji procesów oraz istotne ograniczenie ryzyka uchybień – szczególnie w obszarach o wysokiej skali i złożoności.
Zaufanie, kontrola i odpowiedzialność
Skuteczne wykorzystanie AI w wewnętrznych procesach firmowych wymaga budowania zaufania – opartego na jakości danych, przejrzystości oraz mechanizmach kontroli. Wymierne rezultaty może przynosić podejście „human-led, tech-powered”, w którym technologia działa w jasno określonych ramach, a odpowiedzialność pozostaje po stronie ekspertów.
Oznacza to m.in. testowanie narzędzi, monitorowanie ich wyników oraz definiowanie obszarów, które mogą być automatyzowane. Kluczowe jest również rozwijanie kompetencji zespołów i budowanie kultury odpowiedzialnego korzystania z AI.
Jak PwC wspiera organizacje we wdrażaniu AI w procesach B+R?
PwC wspiera organizacje w wykorzystaniu AI w sposób pragmatyczny i biznesowo uzasadniony – nie jako cel sam w sobie, lecz jako narzędzie wzmacniające istniejące kompetencje w obszarze działalności B+R. Wierzymy, że największą wartość tworzy połączenie technologii z wiedzą ekspercką.
W kontekście ulg związanych z działalnością B+R kluczowe jest nie tylko ograniczenie nakładów pracy, ale przede wszystkim zapewnienie spójności, kompletności i bezpieczeństwa przyjętego podejścia. Dlatego zaczynamy nie od narzędzia, lecz od zrozumienia procesów klienta, charakteru prowadzonych prac oraz ich kwalifikacji na gruncie obowiązujących regulacji.
Na tej podstawie wskazujemy obszary, w których AI może realnie wesprzeć organizację – m.in. w:
- identyfikacji i ocenie działalności B+R,
- automatyzacji procesów administracyjnych związanych z działalnością B+R,
- zwiększeniu spójności i kompletności danych pomiędzy dokumentacją B+R, a innymi obszarami raportowania.
Równolegle rozwijamy rozwiązania AI dostosowane do specyfiki podatków – oparte na aktualnych regulacjach, orzecznictwie i sprawdzonych źródłach wiedzy. Kluczowe jest jednak to, że każde takie narzędzie działa w określonych ramach kontrolnych, a jego wyniki podlegają weryfikacji przez doświadczonych specjalistów. Technologia przyspiesza analizę i umożliwia pracę na większej skali danych, ale nie zastępuje osądu doradczego, który pozostaje kluczowy dla bezpieczeństwa podatkowego.
Istotnym elementem naszego podejścia jest również transfer wiedzy – wspieramy zespoły klientów w wypracowaniu modelu pracy z AI, który jest zgodny z ich profilem działalności B+R oraz poziomem akceptowanego ryzyka.
Jeśli chcesz zobaczyć, jak nasze rozwiązania AI mogą wspierać identyfikację działalności B+R w Twojej organizacji, zapraszamy do kontaktu.
Autorzy:
