Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE) opublikował wyrok z dnia 11 lutego 2026 r., sygn. T‑689/24, który może mieć wpływ na sposób rozliczania VAT.
Istota sporu
Spółka I. S.A. złożyła wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej DKIS, w którym argumentowała, że przy odliczaniu VAT od wydatków ponoszonych na energię elektryczną/gaz, moment otrzymania faktury pozostaje bez znaczenia, o ile zostanie ona otrzymana nie później niż w momencie składania deklaracji podatkowej za dany okres rozliczeniowy.
Wnioskodawca twierdził, że:
- prawo do odliczenia VAT powstaje w okresie, w którym powstał obowiązek podatkowy (art. 86 ust. 10 ustawy o VAT),
- moment otrzymania faktury ma charakter wyłącznie formalny, a nie materialny,
- jeżeli podatnik posiada fakturę w chwili składania deklaracji, to może odliczyć VAT „wstecz”, tj. za okres, którego faktura dotyczy.
Przykładowo faktura za energię elektryczną/gaz za marzec otrzymana np. w kwietniu może być ujęta w rozliczeniu za marzec. DKIS w wydanej interpretacji nie zgodził się z podatnikiem (sygn. 0114-KDIP4.4012.560.2019.2.EK). W konsekwencji, sprawa trafiła do WSA w Warszawie (wyrok z dnia 9 października 2020 r., sygn. akt III SA/Wa 2881/19), który podtrzymał stanowisko fiskusa. Następnie NSA w postanowieniu z dnia 2 października 2024 r., sygn. akt I FSK 169/21, skierował w tej sprawie pytanie prejudycjalne do TSUE.
Rozstrzygnięcie TSUE
TSUE uznał, iż art. 86 ust. 10b pkt 1 ustawy o VAT jest niezgodny z dyrektywą VAT oraz zasadami neutralności i proporcjonalności. Stosownie do brzmienia tego przepisu, prawo do odliczenia VAT powstaje nie wcześniej niż w rozliczeniu za okres, w którym podatnik otrzymał fakturę lub dokument celny. Niezgodność z przepisami unijnymi dotyczy uzależnienia momentu powstania prawa do odliczenia VAT od faktu otrzymania faktury w miesiącu, za który składana jest deklaracja, podczas gdy dyrektywa wymaga jedynie posiadania faktury w momencie składania deklaracji, nawet gdy faktura wpłynęła po zakończeniu miesiąca, w którym powstał obowiązek podatkowy.
TSUE wskazał, że polskie przepisy mogą prowadzić do sytuacji, w której podatnik ponosi tymczasowo ciężar VAT, mimo że spełnia warunki do odliczenia, ponieważ odpowiednie faktury były dostępne na moment złożenia deklaracji VAT.
Konsekwencje praktyczne dla samorządów
W dotychczasowej praktyce, jeśli podatnik dokonał zakupu towarów np. w marcu, ale fakturę otrzymał dopiero na początku kwietnia, polskie organy skarbowe akceptowały ujęcie tego kosztu w rozliczeniu VAT za kwiecień. Uwzględniając wnioski płynące z omawianego orzeczenia TSUE, podatnik mógłby ująć fakturę miesiąc wcześniej, tj. w rozliczeniu za marzec. Takie podejście ma oczywisty wpływ na poprawę płynności finansowej podatników.
Status sprawy
Zaznaczenia wymaga, że nie jest to ostateczne rozstrzygnięcie, sprawa jest nadal w toku. Pierwszy Rzecznik Generalny TSUE wystąpił bowiem o poddanie opisanego wyroku szczególnej procedurze kontroli (sygn. C-167/26 RX). Celem tego postępowania jest weryfikacja wyroku TSUE ze względu na wskazane przez Rzecznika ryzyko naruszenia spójności prawa Unii.
Autorzy:
