Pożyczka na cyfrową i zieloną transformację daje przedsiębiorstwom szerokie możliwości finansowania inwestycji, ale samo zaplanowanie zakupu nowej maszyny, robota czy systemu IT nie przesądza o wpisaniu projektu w założenia instrumentu. Kluczowe jest wykazanie, jak inwestycja przełoży się na rzeczywistą zmianę w przedsiębiorstwie i jakie przyniesie efekty.
To kolejny artykuł z naszej serii poświęconej Pożyczce na cyfrową i zieloną transformację. W poprzednim artykule przedstawiliśmy najważniejsze zasady i warunki finansowania. Tym razem przyglądamy się bliżej temu, jak zaplanować inwestycję, aby odpowiadała założeniom cyfrowej lub zielonej transformacji przedsiębiorstwa.
Cyfrowa i zielona transformacja: liczy się cel inwestycji
Zakres inwestycji, które mogą być finansowane, jest szeroki. W obszarze cyfrowym oficjalne materiały wskazują m.in. systemy ERP, MES i SCADA, rozwiązania wykorzystujące AI, IoT i chmurę oraz automatyzację i robotyzację. W przypadku zielonej transformacji wymieniane są m.in. modernizacja procesów produkcyjnych, zamykanie obiegów materiałowych, wody i energii, technologie recyklingu i regeneracji czy poprawa efektywności wykorzystania zasobów.
Nie oznacza to jednak, że zakup rozwiązania należącego do jednej z tych kategorii będzie automatycznie wpisywał się w założenia instrumentu. Jak wynika z „Przewodnika po Pożyczce na cyfrową i zieloną transformację”, istotą wsparcia jest rzeczywista zmiana sposobu funkcjonowania przedsiębiorstwa.
Z perspektywy przygotowania projektu oznacza to, że punktem wyjścia nie powinna być wyłącznie lista planowanych zakupów. Warto zacząć od określenia obecnego sposobu funkcjonowania firmy, zidentyfikowanego problemu lub potrzeby, planowanej zmiany oraz efektów, które ma przynieść inwestycja. Dopiero z tak zdefiniowanych założeń powinien wynikać odpowiedni zakres technologiczny.
Transformacja cyfrowa to więcej niż zakup systemu IT
W przypadku inwestycji cyfrowych dokumentacja instrumentu wskazuje, że transformacja powinna prowadzić do trwałej zmiany procesów, produktów lub modeli biznesowych oraz zwiększenia poziomu dojrzałości cyfrowej przedsiębiorstwa. Realizacja inwestycji powinna także skutkować wprowadzeniem innowacji co najmniej na poziomie przedsiębiorstwa. Oznacza to możliwość finansowania technologii cyfrowej wcześniej niestosowanej przez przedsiębiorstwo.
W praktyce oznacza to, że np. wdrożenie nowego systemu informatycznego powinno być powiązane z konkretną potrzebą organizacji i zmianą, jaką technologia ma umożliwić. Podobnie zakup robota czy zautomatyzowanego stanowiska warto traktować jako element szerszej zmiany procesu, a nie cel inwestycji sam w sobie.
Oficjalne materiały opisują pięć poziomów dojrzałości cyfrowej – od poziomu „uświadomienia”, przez digitalizację procesów, integrację i automatyzację oraz zaawansowaną analitykę i AI, aż po model biznesowy oparty na danych. Zakres inwestycji powinien odpowiadać sytuacji wyjściowej i potrzebom przedsiębiorstwa.
Zielona transformacja przedsiębiorstwa powinna przynosić mierzalne efekty
Podobna logika obowiązuje przy inwestycjach związanych z gospodarką o obiegu zamkniętym (GOZ). Z dokumentacji wynika, że inwestycja powinna być elementem świadomej transformacji przedsiębiorstwa, a nie jedynie standardową wymianą środków trwałych lub modernizacją odtworzeniową.
Przykładowo zakup bardziej efektywnej maszyny warto analizować przez pryzmat konkretnego rezultatu, jaki ma przynieść. Może nim być m.in. ograniczenie wykorzystania surowców, energii lub wody, redukcja ilości odpadów, zwiększenie odzysku materiałów czy poprawa efektywności procesów. Ważne jest przy tym określenie mierzalnych efektów takiej inwestycji oraz punktu odniesienia pozwalającego na ich ocenę.
To istotne już na etapie konstruowania projektu. Wśród błędów wskazywanych w materiałach wymienia się m.in. brak mierzalnych efektów i wartości bazowych, niewykazanie związku inwestycji z GOZ czy opis sprowadzający projekt do wymiany sprzętu bez wskazania efektu środowiskowego.
Audyt lub analiza jako podstawa dobrze przygotowanej inwestycji
Jednym z kluczowych elementów przygotowania projektu jest odpowiedni audyt, analiza lub inny równoważny dokument właściwy dla danego rodzaju transformacji. Jego rola nie sprowadza się do opisania planowanych zakupów. Powinien on powiązać diagnozę sytuacji przedsiębiorstwa z uzasadnieniem przedsięwzięcia, zakresem inwestycji, jej kosztami i zakładanymi rezultatami.
W przypadku projektów cyfrowych znaczenie mają m.in. diagnoza procesów, adekwatność technologii do potrzeb przedsiębiorstwa, planowany wzrost dojrzałości cyfrowej oraz spójność pomiędzy diagnozą, rekomendacjami i zakresem inwestycji. W obszarze GOZ analizowane są m.in. wpływ inwestycji na transformację przedsiębiorstwa, efektywność wykorzystania zasobów, racjonalność kosztów, trwałość efektów oraz wykonalność przedsięwzięcia.
Z praktycznej perspektywy warto więc przygotować koncepcję projektu przed ostatecznym określeniem zakresu planowanych zakupów. Pozwala sprawdzić, czy poszczególne wydatki rzeczywiście tworzą spójną inwestycję odpowiadającą na zidentyfikowaną potrzebę przedsiębiorstwa i prowadzącą do oczekiwanych rezultatów.
Jak przygotować projekt do Pożyczki na cyfrową i zieloną transformację?
Dokumentacja instrumentu pokazuje, że istotne znaczenie ma logika całej inwestycji, a nie tylko wybór określonej technologii. Firma rozważająca finansowanie powinna więc potrafić określić nie tylko, co chce kupić, ale także dlaczego potrzebuje tej inwestycji, jaką zmianę chce dzięki niej osiągnąć i w jaki sposób będzie mogła wykazać jej efekty.
Choć na pierwszy rzut oka takie podejście może wydawać się wymagające, w praktyce sprowadza się przede wszystkim do dobrego uporządkowania planów inwestycyjnych firmy. Punktem wyjścia jest analiza jej obecnej sytuacji, potrzeb i oczekiwanych rezultatów, a następnie przełożenie ich na odpowiedni zakres technologiczny i rzeczowy projektu.
Taka analiza ma wartość nie tylko z perspektywy ubiegania się o finansowanie. Pozwala zweryfikować zasadność planowanych wydatków, uporządkować koncepcję inwestycji i lepiej określić rezultaty, które firma chce dzięki niej osiągnąć. Wcześniejsze przeprowadzenie tego procesu może również ułatwić przygotowanie spójnej dokumentacji projektu.
Dlatego planując inwestycję w cyfryzację lub zieloną transformację, warto zacząć od prostego pytania: co konkretnie ma funkcjonować inaczej po jej zakończeniu? Odpowiedź na nie może być dobrym punktem wyjścia zarówno do zaplanowania samej inwestycji, jak i oceny możliwości wykorzystania Pożyczki na cyfrową i zieloną transformację.
Autorzy:
