Projekt nowych przepisów podatkowych (dostępny na stronie Rządowego Centrum Legislacji) zapowiada istotną zmianę podejścia do korekt ksiąg podatkowych (JPK) oraz dalszą cyfryzację relacji podatników z administracją skarbową.
Obecnie zasady korekt są rozproszone i w największym stopniu funkcjonują w obszarze VAT (JPK_VAT). Proponowane regulacje zakładają ich ujednolicenie oraz przeniesienie do Ordynacji podatkowej, co obejmie również raportowanie w CIT, PIT oraz zryczałtowanym podatku dochodowym.
Zmiany te pozostają w ścisłym związku z rozszerzaniem obowiązków raportowania w formacie JPK – już nie tylko w VAT, ale również w podatkach dochodowych (CIT i PIT). W konsekwencji pojawia się potrzeba stworzenia jednolitego i spójnego modelu korekt obejmującego wszystkie elektroniczne księgi podatkowe przekazywane do organów podatkowych.
Korekta jako uprawnienie podatnika
Jednym z kluczowych elementów projektu jest zmiana filozofii podejścia do korekt JPK. Przesłanie korekty księgi podatkowej ma stanowić uprawnienie podatnika, a nie – jak obecnie w przypadku JPK_VAT – obowiązek.
Rozwiązanie to ma na celu ograniczenie obciążeń regulacyjnych oraz zwiększenie elastyczności działania podatników. Jednocześnie należy pamiętać, że korekta będzie możliwa wyłącznie w przypadkach przewidzianych przez przepisy szczególne, co ma istotne znaczenie m.in. w odniesieniu do zamkniętych ksiąg rachunkowych.
Projekt porządkuje także sposób dokonywania korekt, wyróżniając dwa podstawowe scenariusze:
- Korekta z inicjatywy podatnika – w przypadku samodzielnego wykrycia nieprawidłowości, pod warunkiem spełnienia określonych wymogów (m.in. prowadzenia księgi w formie elektronicznej i jej wcześniejszego przekazania bez wezwania organu),
- Korekta na skutek działania organu podatkowego – gdy nieprawidłowość zostanie zidentyfikowana przez organ. W takiej sytuacji podatnik ma 14 dni na:
- przesłanie korekty,
- złożenie wyjaśnień,
- wskazanie braku możliwości dokonania korekty.
Dopuszczalne będzie również częściowe skorygowanie danych przy jednoczesnym wyjaśnieniu pozostałych rozbieżności.
Ograniczenia w trakcie kontroli
Pomimo zwiększonej elastyczności, projekt przewiduje istotne ograniczenia:
- co do zasady brak możliwości korekty w trakcie kontroli podatkowej lub celno-skarbowej,
- zawieszenie prawa do korekty na czas trwania postępowań,
- ograniczone „okna czasowe” na dokonanie korekty w określonych momentach procedury.
W praktyce oznacza to przesunięcie podejścia – z korygowania błędów „po fakcie” na większy nacisk na jakość danych już na etapie ich raportowania.
Zmiana podejścia do błędów w JPK_VAT
Projekt przewiduje uchylenie administracyjnych kar pieniężnych (np. 500 zł za każdy błąd w JPK VAT), co stanowi istotne złagodzenie podejścia regulatora.
Nie oznacza to jednak całkowitego braku ryzyka – nadal zastosowanie znajdą:
- przepisy Kodeksu karnego skarbowego w przypadku nieprawidłowości,
- kary porządkowe za brak reakcji na wezwanie organu.
Automatyczne udostępnianie danych podatnikowi
Równolegle projekt wprowadza rozwiązania związane z Centralnym Rejestrem Danych Podatkowych oraz automatycznym udostępnianiem danych podatnikom.
Nowe regulacje umożliwią:
- generowanie danych podatnika bezpośrednio z systemów KAS,
- dostęp do nich bez składania wniosku,
- pełną automatyzację procesu, bez udziału urzędnika.
Zakres danych nie jest sztywno określony i będzie zależeć od możliwości systemów oraz kierunku rozwoju usług cyfrowych administracji.
Automatyczny dostęp do danych podatkowych może istotnie zmienić sposób ich wykorzystania w obrocie gospodarczym. Informacje generowane przez systemy administracji będą mogły być używane m.in.:
- w relacjach z bankami i instytucjami finansowymi,
- przy ocenie wiarygodności kontrahentów,
- w procesach finansowania i analizach due diligence.
Podatnik będzie mógł sam decydować o zakresie i sposobie wykorzystania udostępnionych danych.
Wejście w życie zmian
Projekt zakłada etapowe wdrożenie regulacji:
- od 1 grudnia 2026 r. – w zakresie udostępniania danych podatników,
- od 1 stycznia 2027 r. – w zakresie nowych zasad korekt ksiąg podatkowych.
Korekty JPK_CIT – praktyczne implikacje
W odniesieniu do JPK_CIT (w tym JPK_KR_PD oraz JPK_ST_KR) projektowane zmiany mają szczególne znaczenie praktyczne.
W przypadku samodzielnego wykrycia błędu podatnik co do zasady będzie mógł dokonać korekty, o ile przepisy dopuszczają zmianę zapisów. Jeśli natomiast nieprawidłowość zostanie zidentyfikowana przez organ, podatnik będzie zobowiązany – w terminie 14 dni – do:
- przekazania korekty,
- złożenia wyjaśnień,
- albo wskazania braku możliwości jej dokonania.
To ostatnie ma kluczowe znaczenie w przypadku zamkniętych ksiąg rachunkowych – gdzie korekta może być niemożliwa zarówno z powodów prawnych, jak i technicznych. W takiej sytuacji podatnik powinien wskazać rok podatkowy, w którym dana korekta zostanie ujęta zgodnie z zasadami rachunkowości.
W praktyce oznacza to konieczność wdrożenia:
- jasnych procedur identyfikacji błędów,
- skutecznego procesu zarządzania korektami,
- mechanizmów oceny dopuszczalności zmian danych.
Jak PwC może pomóc?
Planowane zmiany, w szczególności w kontekście wdrożenia JPK_CIT, wymagają przeglądu jakości danych oraz dostosowania procesów raportowania. PwC wspiera organizacje w przygotowaniu do nowych obowiązków poprzez analizę gotowości systemów i danych, identyfikację luk oraz zaprojektowanie efektywnego modelu zarządzania korektami.
W szczególności oferujemy wsparcie w zakresie przygotowania danych do raportowania JPK_CIT, wdrożenia narzędzi do ich walidacji oraz automatyzacji kontroli jakości, co pozwala ograniczyć ryzyko błędów już na etapie raportowania i zminimalizować potrzebę późniejszych korekt.
Więcej informacji o zakresie naszego wsparcia dostępnych na stronie PwC.
Autorzy:
